Hürriyetin İlanı / İkinci Meşrutiyet'in Siyasî Hayatına Bakışlar Hakkındaki Yorumlar

Tunaya, 2.Meşrutiyet’i doğuran süreci, nasıl oluştuğunu ve nasıl devam ettiğini başarılı bir yazımla anlatmıştır. Tunaya, 1.Meşrutiyet ile 2.Meşrutiyet’i birbirinden farklı kılan siyasi ve hukuki kanunlara değinmiş, dönemin daha iyi kavranılmasını sağlamıştır. Meşrutiyet’in ilanı sonucu Türk toplumunun içinde bulunduğu çıkmazın dışarıdan göründüğü gibi olmadığı daha net anlaşılmıştır. İttihat ve Terakki, iktidarı ele geçirip bütün sorunlarla karşı karşıya kalınca 1876’ya ait eleştirdiği bazı ilkelere kendisi de dönmek durumunda kalmıştır. İttihat ve Terakki’nin özellikle 1911-1913 yılları arasındaki değişimine vurgu yapılmıştır. Aslında İttihat ve Terakki üzerinden siyaset felsefesine de giriş yapılmıştır. Fakat Tunaya, burada eleştirmekle beraber bütün olumsuzlukları İttihat ve Terakki’ye yıkmaz, muhalefet eleştirisi de vardır. Dönemin şartlarınca yapılıp yapılamayacak işlerin olduğunu söyleyip, İttihat ve Terakki’nin 2.Meşrutiyet’teki bazı olumlu işlerine de vurgu yapmıştır.