Vay canına, ne kitap, ne kitap!
Livera Yayınları, Sri Lankalı yazar Shehan Karunatilaka'nın, kendisine 2022'de Uluslararası Booker Ödülü'nü getiren kitabı "Maali Almeida'nın Yedi Ay Dönümü"nü yayınlayacağını duyurduğundan beri bekliyordum, nihayet kavuştuk. İlk 50 sayfada biraz kafanız karışabilir ve olanı biteni anlamakta güçlük çekebilirsiniz, yılmayın. Sonrası soluksuz bir yolculuk.
90lı yılların Sri Lanka'sındayız. Anlatıcımız, fotoğrafçı Maali Almeida ölüp kendini öte dünyada buluyor. Araftan bir sonraki aşamaya geçene dek yedi günü var ve bu süre içinde hatırlamadığı katilini ve ölüm sebebini bulmak için hayaleti yer yüzünde, rüzgarların peşi sıra salınıyor, biz de onun ardından gidiyoruz.
Gittiğimiz yerler korkunç. Sri Lanka'nın kanlı iç savaşının içinde sürükleniyoruz. Özellikle 1983'te resmi rakamlara göre 5 günde 6000'e yakın insanın hayatını kaybettiği Kara Temmuz olaylarından başlayarak, devletin, polisin, ordunun kontrgerillanın ve çetelerin 100.000'e yakın insanı öldürmesiyle ancak 2009'da sona erecek olan o büyük kıyımın en kanlı yıllarında Maali Almeida'nın bir muhalif ve eşcinsel olarak yaptığı tanıklığa tanıklık ediyoruz.
Almeida müthiş çizilmiş bir karakter. Kendisini sevmek de, sevmemek de çok zor. Bu kitapta ölüsünü dinliyoruz ama bir karakter ancak bu kadar kanlı canlı olabilir; tüm zaafları, zayıflıkları, tasası, hırsı ve derdiyle beraber, yer yer bir anti-kahraman, yer yer gerçek bir kahraman. Karunatilaka'nın dili çok lezzetli, kitabın kurgusu muazzam, yarattığı dünya müthiş, karanlığı çok cezbedici - içine girince çıkmak imkansız. Modern zamanların Usta ile Margarita'sı gibi bir metin bu. Bayıldım.
Şöyle bitsin: "Tüm hikâyeler tekrar tekrar anlatılır ve hepsi de adaletsizdir. Çoğu insanın şansı yaver gider, çoğu acı çeker. Çoğu insan kitaplarla dolu evlerde doğar, çoğu savaş bataklığında büyür. Sonunda hepsi toza dönüşür. Tüm hikâyelerin sonunda görüntü kararır."
Önemli not: çeviride ciddi sıkıntılar var. Özellikle sonlara doğru neredeyse her sayfada yazım hataları ve düşük cümlelerle karşılaşıyor insan, okuma ritmini bozacak ölçüde sık. İkinci baskıda muhakkak gözden geçirilmesi şart, beni epeyce yordu maalesef.
İç savaş, politika ve devlet şiddeti üzerine
bir tanıklık anlatısı.
Kayıpların, hafızanın ve fotoğrafların izinde
unutmayı reddeden bir roman.
2022 Booker Ödülü sahibi ayrıca.
