“Aşılmaz, tuhaf bir yasa: Sadece en masumlar meyillidir suçluluk duygusuna.”
Nobel Edebiyat Ödülü için adı en güçlü adaylar arasında gösterilen Lyudmila Ulitskaya ile artık tanışmam şart diyerek okumaya başladım Yeşil Otağ’ı. Stalin sonrası Rusya’ya dair bir panorama aktarıyor yazar, üç çocukluk arkadaşının yıllara yayılan hayat öykülerini kronolojik olmayan bir şekilde takip ediyoruz ve bir yandan da tüm bu hikâyelerde devletin koca elinin nasıl sürekli üzerlerinde olduğunu, o her şeyi kontrol etmeye çalışan mekânizmanın en sıradan hayatları bile ne biçimde dönüştürüp öğüttünü izliyoruz.
Kitaba dair yazdığı yorumda merixien’in de belirttiği gibi, Vasili Grossman’ın muazzam eseri Yaşam ve Yazgı’yı ziyadesiyle anımsatıyor kitap, bir anlamda onun devamı gibi hatta neredeyse. Tıpkı Grossman’ın yaptığı gibi büyük laflar etmeden, didaktikleşmeden, derdini küçük insan hikâyeleri üzerinden anlatıyor, eleştirisini somut gerçekliklerle ortaya koyuyor.
Ancak... Grossman’ın metni ne kadar güçlü ve dokunaklıysa, bu metin de bana maalesef o denli zayıf geldi. Şaşkınım çünkü beklentim çok büyüktü. Ancak yukarıda alıntıladığım tek cümle dışında aklımda kalan bir tane bile cümle olmadı, olamadı. Hızlandırılmış çekimde gibi durmadan, durmadan olay sıralıyor yazar; evet ana karakterlerini iyi çizmeyi başarıyor ki zaten 565 sayfalık bir kitapta bunu yapamasa tuhaf olurdu ancak kimi yan karakterler o kadar tek boyutlu kalıyor, o kadar iz bırakmadan geçip gidiyorlar ki metinden, sırf yazarın mesajını desteklemek üzere oraya konmuş maketler gibi duruyorlar. Dilinde lezzet yok; bence insana, insanın karmaşasına, kendi doğurduğu devletle kurduğu ilişkinin dinamiklerine, o çelişkilere dair pek bir şey de yok.
Ve maalesef çeviri de çok problemli. Kitabın son okuması yapılmamış herhalde diye düşünüyorum zira metnin bu şekilde basılmış olmasının başka bir izahı olamaz. Acayip düşük cümleler, zamanda kaymalar, ayrı yazılması gerekirken birleşik yazılmış de’ler filan var kitapta, insanın bütün okuma keyfini alıyor. Dildeki yavanlık da çeviri kaynaklı mı diye düşünmeden edemedim açıkçası. Böyle önemli bir kitap bundan çok daha özenli bir redaksiyonu hak ediyormuş.
Üzücü oldu epey.
