Arjantin’in iki devi Borges ve Casares ortaklığının bir diğer mahsulü olan Kısa ve Olağanüstü Hikâyeler bu iki tuhaf adamın kafasından ne delice işler çıkabileceğinin bir diğer ispatı. Arka kapakta şöyle yazıyor: “Çin’den İngiltere’ye, Arabistan’dan 1700’lerde Fransa’ya, 19. yüzyılda Latin Amerika’dan eski Roma’ya olağanüstü olaylardan bahseden çok geniş bir yelpazedeki metinleri içeren kitap ilk bakışta bir derleme izlenimi verebilir; ancak Borges ve Casares’in yaptığı bunun çok ötesindedir: İki yazar çağları ve coğrafyaları kuşbakışı gözden geçirmekle kalmamış, halihazırdaki metinleri kısaltarak, başlık koyarak, montajlayarak yeni metinlere dönüştürmüşlerdir. Dahası, kitapta bizzat kendilerinin yazıp hayali yazarlara atfettikleri metinler de yer alır. “
Hal böyle olunca insan tüm kitabı acaba hangi metin otantik, hangisi uydurma diye keşfetmeye çalışarak okuyor, bu da okumayı acayip eğlenceli bir şeye dönüştürüyor, yaşasın oyunbaz edebiyat be! Birtakım tahminlerim var ama hangilerini tutturdum bilemiyorum, ama Kafka’nın yazdığını iddia ettikleri metinler mesela, sanki hiç Kafka değiller gibime geliyor, bilemiyorum, ama çok da önemli değil zira çoğu tek sayfalık öyküler pek güzel.
Borges’in Düşsel Varlıklar Kitabı’nı okuyanlara tanıdık gelecek bazı öyküler olacaktır, yaklaşık üç sene evvel okuduğum kitaptaki bazı karakterlerle yeniden karşılaşmak pek tatlıydı. Öyküler belirli temalara göre kategorize edilmiş olmasa da aslında birbirini izleyen metinler benzer konularda dolaşıyor ve birbirlerini tamamlıyorlar; ki bunlar da Borges ve Casares sevenlerin iyi tanıdığı temalar; rüya, ölüm, öte taraf, zaman, labirentler...
Muzip, kafa karıştırıcı, çok zekice yazılmış bu öyküleri çok sevdim. Gerçi yani içinde Borges olan ve sevmediğim bir şey var mı, pek yok. Şu çok sevdiğim öykücükle bitireyim:“Diyalog Androgué’de meydana geldi. Bel altı yaşlarında yeğenim Miguel yere oturmuş kediyle oynuyordu. Her sabah olduğu gibi sordum ona: ‘Dün gece rüyanda ne gördün?’
Bana şu yanıtı verdi: ‘Bir ormanda kaybolmuş olduğumu, sonunda küçük bir ahşap eve ulaştığımı gördüm. Kapı açıldı ve sen dışarı çıktın.’ Ani bir merakla bana sordu: ‘Söylesene, o evde ne yapıyordun?’”
Kitaptaki hikâyeler gerçekten kısa; ancak benim okuma deneyimimde bu kısalık her zaman yoğunluk ya da derinlik anlamına gelmiyor. Sayfalar ilerledikçe, zihnimde iz bırakan hikâye sayısının beklediğimden çok daha az olduğunu fark ettim. Oysa bugün, kültürel olarak biraz seçici bir sosyal medya akışında bile, birkaç dakikalık videolar arasında daha çarpıcı, daha katmanlı anlatılarla karşılaşmak mümkün. Bu durum, kitabın vaat ettiği etkiyle bende bıraktığı his arasındaki mesafeyi daha da görünür kıldı.
