Ruslara esir düşen Mehmet Tolun'un esir düştüğü yerde tanıştığı ikisi Tatar (Gönül Hanım ve Ali Bahadır Kaplanoğlu), biri Macar (Kont Bilâl Bêle) beraber atayurdumuz Türkistan'a geçerek,Türk tarihi ve kültürü için araştırma yapma,Göktürk yazıtlarını okumak için sarf ettiklerini çabayı,günlükler halinden anlatan;sornasında Tolun ve Gönül Hanım izdivacına giden bir öyküyü konu alan bir yapıt.Ahmet Hikmet Beğ döneminin Türkçü aydınlarından biri ve bu eser yazıldığı dönem itibariyle mühim...O zaman için Türk tarihi Osmanlı'dan itibaren veyahut en geç Selçuklulardan ibaret sayılıyordu.Osmanlı'nın son asrında Türkiyat sahasında yabancı araştırmacıların yapmış oldukları tetkikler neticesinde Türk tarihi ve kültürü adına önemli bulgulara erişilmişti.Ahmet Hikmet Beğ'de yabancı araştırmacıların Türkiyat sahasında bilimsel tetkiklerde bulunmasına içerlemiş olacak ki -ve tabi ki bir yabancının hiçbir zaman Türk'ün heyecanını,duygusunu bulamayacağı için- böyle bir eser vücuda getirmiş.Böylelikle bundan sonraki nesillerin Türk milletinin tarihi ve kültürünün araştırılması hususunda farkındalığın arttırılması,bu konuya iştiyak duyması murad edilmiş olacak.Ben bir çırpıda okudum,bitirdim.Bugünkü şartlar itibariyle değerlendirirsek çok yavan kaldığını düşünebileceğiniz bu eserin aslında dönemi itibariyle ehemmiyetli olduğu gözden kaçırılmamalı.Tavsiye ederim.