Yıllar evvel Enrique Vila-Matas’ın Bartleby ve Şürekası kitabını okuyup çarpılmıştım; bambaşka bir zihinle karşı karşıya olduğum apaçıktı. (Saramago’nun kendisinin aklına gelen fikirleri kafasından çalıp kitaplaştırdığını iddia eden bir adamı anlattığı öyküyü mesela herhalde ömrüm boyunca unutmayacağım.)
Ve fakat bir şekilde tekrar kavuşma şansımız olmamıştı, nihayet Bu Ne Saçma Sis’le Vila-Matas’a geri dönebildim.
Ve yine deli işi bir metinle karşılaştım; bir kez daha: “bu adamın kafası nasıl böyle çalışabiliyor!?” 2017’nin Ekim ayındayız. Anlatıcımız Simon bir... “edebi alıntı tedarikçisi”. Evet? Olamaz mı? Kendisi, suretini herkesten gizleyen (ve hatta bazen Thomas Pynchon olduğunu iddia eden) dünyaca ünlü bir yazar olan abisi Reiner Bros’a e-postayla edebi alıntılar tedarik ederek hayatını idame ettiriyor. Gizemli abi New York’ta yaşıyor ve tam 20 yılın ardından memleketine, İspanya’ya dönmeye ve Barcelona’da kardeşiyle buluşmaya karar veriyor. İşte kitap bu buluşmayı ve evvelindeki üç günü anlatıyor.
Simon o sırada aile evlerinin bulunduğu Cadaqués’te, abisiyle buluşmak için Barcelona’ya gidecek. 2017 Ekim’ini hatırlayalım: Katalan hükümeti, İspanya’nın onaylamadığı bir bağımsızlık referandumu düzenledi, hükümet referandumu yasa dışı ilan etti. Oy verme günü İspanyol polisi sandıklara müdahale etti; bu da günlerce süren şiddetli çatışmalara ve yüzlerce kişinin yaralanmasına yol açtı; nihayetinde Katalan Parlamentosu referanduma dayanarak tek taraflı bağımsızlık ilan etti. İspanya hükümeti, anayasanın 155. maddesini devreye sokarak Katalonya’nın özerkliğini askıya aldı, bölgesel hükümet görevden alındı. İşte bu tuhaf buluşma ve hesaplaşma tam da bu hengamenin ortasında gerçekleşiyor.
Anlatıcımızın işi alıntılarla olduğu için kitap bolca atıf içeriyor ve tabii Perec’e de selam çakmayı ihmal etmiyor. Tıpkı Banshees of Inisherin gibi; iki ülkenin mücadelesini iki insanın mücadelesiyle paralel anlatan, iktidarın farklı biçimlerini bu ikili anlatıyla okura sunan; tabii ki olağanüstü absürt ve son derece komik bir kitap Bu Ne Saçma Sis. Kimi okura fazla postmodern gelebilir ama bence tam sınırda ve çok, çok lezzetli bir metin.
