Eseri kaleme aldığı için Bahattin Dartma Bey'e şükranlarımı sunuyorum. Bu güne kadar arkeoloji ilmi ile uğraşanların, konuya ilgi duyanların hep batılılardan oluşması; müslümanların gereken ilgi ve alakayı gösterememiş olmaları icler acısı idi. Şimdilerde bu eseri gördükten sonra ve müslümanların arkeolojik meseleri tahlil ve tasvir için gösterdikleri çabalara şahit olduktan sonra daha umutluyum.
Kur'an-ı Kerim de eski uygarlıklara yapılan vurgular, onların akıbetleri hakkında verilen bilgiler, onların medniyetlerine ve eserlerine ilişkin ipuçları, ve bizatihi müslümanları 'siyru' emri ile bu medeniyetlerin akibetlerini görme amaçlı ibrete ve derse yönelik 'gezin, dolaşın'emri hep arkeolojik çalışmaların gerçekleştirilmesi gerekliliğine işaretler olarak değerlendirilmeliydi. Hamdolsun günümüzde bu alan 'mezarkazıcılığı' anlayışındann uzaklaşılarak yeniden ele alınmaya başlanıldı. KAzı çalışmaları niyetinde farklı şeyler yatsada sonuçlarını Müslümanlar hayra tebdil etmeyi başardılar. Kur'an ayetlerini doğrular birer işaret olarak eski kavimler hakkında bulgulara ulaşıldı. Yeni ve gerekli bilgilerle ayetlerin daha iyi anlaşılması sağlandı, sağlanıyor...
Şimdilerde hakkettiği önemi ve yeri hala alamamış olsada arkeoloji de İslam dünyasında bir ilim dalı olarak telakki eilir oldu. Bilim adamlarımız farklı çoğrafyaları keşfetmeye ve kendi topraklarımızı ve tarihimizi, insanlık tarihini 'arkeoloji'ile anlamaya ve araştırmaya hız verdi...
Yerin altında gün ışığına çıkartılmayı bekleyen değerler hayat bulmaya, kazı çalışmaları sadece maddi beklenti ve umutlarla düşünülmemeye başlandı. Ecdadın kırmadığı, yıkmadığı ve bir 'insanlık yadigarı'olarak sahiplendiği, din, dil ırk ayrımı yapmadan muhafazasına özen gösterdiği şeyler yeniden ele alınmaya başlandı. Eski şuur yeniden kazanılmaya, yarınlar adına güzel birşeyler bırakılmaya çalışılıyor...
Arkeoloji ilminin çoğrafyamızda algılanma şeklinde değişiklikler olması, yerin altının merak unsuru olması, maddi beklentilerden öte manevi beklenti ve ideallerin doğuşu hamdolsun umut verici, mutluluk kaynağı bir durum...
Arkeoloji alanında şuan üniversitelerimizde eğitim gören arkadaşlarımızın ne yazıkki önleri kapalı. Çalışma alanları hayli geniş olan ülkemizde kazı çalışmaları ne acıdırki Almanlar başta olmak üzere pek çok yabancı bilim adamları tarafından yapılıyor. Gençlerimiz okuldan mezun olduktan sonra iş bulma güçlüğü ile karşı karşıya..
Heves ve idealeri oanların bu şekilde hayal kırıklıkları yaşamaları ve arkeoloji alanında pratize edecekleri sahalar bulamamaları 'körelmelerine' neden oluyor. Sadece akademik alanda ilerleme imkanu bulanlar bile praatize etme yönünden binbir güçlüklerle karşılaşıyorlar. Yapılması gereken Arkeoloji eğitimine daha fazla destek sağlanmesi ve yolların bu analamda açılması. Aksi takdirde hala yerin altında günışığına çıkmayı, insanlıkla kuçaklaşmayı bekleyen nice eser ve yapı, yapıt definecilerin kazma ve kürek darbelerine maruz kalacak, yurt dışına kaçırılan değerlerimiz olmaya devam edecek....
Birşeyler yapılmalı.Gerek İnsanlık tarihimiz gerek insanlık sorumluluğumuz adına...
Ve önemli bir nokta da yukarıda belittiğim ve kitabında ana unsurunu oluşturan 'hidayete vesile2 olacak bilgiler ve kanıtlara ulaşma adına, Rabbimizin bize yüklediği sorumluluğu sahiplenme adına. Araştırmacı gönüllere başarılar diliyor, eseri kaleme alan Bahattin Bey'e önemlive gerekli işareti için teşekkür ediyorum.
