Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik Hakkındaki Yorumlar

Aleviliği tarihsel ve kültürel boyutlarıyla anlatan bu eseri sıkılmadan okudum.Tavsiye ederim.

Alevilik alaninda eşsiz bir kitap.

Alevilik ile ilgili ilk başta okunacak kitaplardan biri belki de ilki bu çalışmadır. Konuyla ilgili temel kaynak niteliğinde bir eser. Meraklısına veya araştırmacılara tavsiye ederim.

Alevilik konusunda hazırlanmış en önemli eserlerden birisi.

Ülkemizde önemli bir topluluk olan Alevilerin anlayışının geçmişini anlamak için güzel bir eser.

Aleviliği derli toplu ve farklı boyutlarıyla ele alan bir eser. İlgililerine tavsiye ediyorum.

farklı bir kültürü anlamak için güzel bir eser

Alevilikle ilgili bir çok bilgiye ışık tutan bir kitap.

O kadar sıkıştırılmış bilgiler vardı ki hepsinin önemli olduğu ve hepsinin de altlarının çizilmesi gerektiği kanaatini uyandırdı. Oldukça faydalı bir eser.

kısa ve öz bir kitap. cok istifade ettim. kesinlikle tavsiye ederim.

İnsan bilmediğinin düşmanıdır. O yüzden okumak, ölçmek, değerlendirmek ve anlamak, bilmek lazım. Bunun için de okumak.

Araştırılmış,gerçekçi,güzel anlaşılır bir anlatım olmuş.
Teşekkürler hocam.

Alevilik hakkında bilgi edinmek isteyenlerin başvurabileceği güvenilir bir kaynak.

Alevilik hakkında bilgi edinmek isteyenlere tavsiye edilir. gayet güzel ve anlaşılır bi şekilde anlatılmış

Çok akademik bir kitap.

Akıcı ve sürükleyici bir kitap bu konularla ilgilenenlere tavsiyemdir

İlyas Üzüm’ün “Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevîlik” kitabı, genel hatlarıyla objektif bir dil kullanıyor ve konuyu akademik bir mesafeyle ele alma çabası taşıyor. Ancak bu mesafe zaman zaman fazlasıyla temkinli bir üsluba dönüşüyor. Aleviliğin tarihsel kökenleri, inanç sistemi, Osmanlı dönemiyle ilişkisi ve günümüz Türkiye’sindeki toplumsal konumu gibi kritik başlıklar pek işlenilmemiş gibi. Yazarın “suya sabuna dokunmadan” tavrı, konunun derinliklerini merak eden okuyucu için tatmin edici bir bütünlük sunmuyor.

Bilgilendirici kısımlar mevcut olsa da, Aleviliğin ne olduğu, nasıl ortaya çıktığı ve tarihsel süreçte nasıl konumlandığı konusunda daha kapsamlı, daha cesur bir analiz bekleyenler için eksik kalabilir. Buna rağmen, konuyla yeni tanışanlar için temel bir giriş niteliği taşıdığını söylemek mümkün.

Kitap halkın anlayabileceği dilde yazılmış. Bu kitabı okuyunca aleviliğin Sünni islamdan neden farklı olduğunu çok iyi anlıyorsunuz. Kitap tarafsız bir bakış açısı ile yazılmış. Toplumun alevi kesimini anlamak için okunabilecek güzel bir kitap.

Yazar objektif bir bakis acisiyla akademik ve bilimsel yontemlerle konuyu akici bir sekilde ele almis, aleviligin tarihsel kokenine ve gelisim surecine iliskin olarak ta bu alanda otorite kabul edilen Ahmet Yaşar Ocak'in gorus ve tezlerine paralel bir anlatimda bulunmustur.

Tarihsel arkaplanıyla birlikte sağlıklı bilgi edinmek için başlangıç kitabı olabilir bence gayet iyi bir araştırma ve hazırlık sonucu hazırlanmış güzel bir çalışma olmuş hocamızın emeğine sağlık

Alevilik hakkında ilk okuma olarak önerebileceğim bir eser... Oldukça açık ve sade bir dille kaleme alınmış akademik perspektif sunması ve Aleviliği kendi kaynaklarından betimlemesi oldukça güzel bir derleme olduğunu kanıtlıyor. Özellikle bölüm sonunda Alevi dedeleri ve Alevi halkının inançlara ilişkin tutumunu gösterir istatistikler çok şey anlatıyor. Eserin tarihi bilgi perspektifi dar olmakla beraber başlangıç seviyesi için oldukça yeterli olduğunu düşünüyorum. İnanç farklılaşmasının sebepleri üzerinde yapılan tespitlerin daha geniş planda sunulmasını beklerdim. Okunulması halinde bilgi dağarcığını arttıracak bir eser...

Akıcı bir dille genel mahiyette bilgilendirici bir kitap. Konunun meraklısına tavsiye edilir.

Her ne kadar ‘Alisiz Alevîlik’ çalışmalarıyla İslam’ın dışına çekilmeye, gösterilmeye çalışılsa da; Alevîlik İslam’dır. Alevîlik, Türk-İslam tarihinin bir parçası olduğu kadar, günümüzün önemli bir sosyal gerçekliğidir de.
Bu eser, bilimsel yöntemlere bağlı kalmakla birlikte akademik üslup ve yoğunluğu hafifleterek Alevîliğin tarihsel ve kültürel boyutlarını ana hatlarıyla ortaya koymak üzere kaleme alınmıştır. İki bölümden oluşan çalışmanın 1. bölümünde Alevîliğin tarihsel boyutu başlangıçtan günümüze kadar gelen seyri; 2. bölüm ise Alevîliğin kültürel boyutlarına ayrılmış, burada inançlar, ibadetler ve erkan üzerinde durulmuştur. Okuyuculara Alevîlikle ilgili genel bir bilgi vermek amacıyla hazırlanan bir çalışmadır. (s.8)
Alevîliğin inanç dünyasını tasvir etmek, X. yy’dan günümüze kadar uzanan bir süreyi ve Orta Asya’dan Balkanlara kadar geniş bir coğrafî sahayı kapsaması ve daha birçok sebepten dolayı son derece güçtür.
Bu yapıya mensup kişiler ortak anlayışlar etrafında birleştikleri gibi, kimi zaman ve mekanlarda en temel konularda bile farklı anlayış ve düşüncelere sahip olabilmişlerdir.
Alevîlik ‘teolojik sebeplere’ dayalı olarak ortaya çıkan bir fırka olmadığı için arkasında zengin bir literatür bırakmamıştır. (s.69)
İnanç yönü öncelikle iman esasları yönünden ele alınmış, Alevilerin konuya yaklaşımları, yedi büyük alevî ozanından konu ile ilgili deyişler ve konu sonunda yapılan istatistikî sonuçlar okuyucuya sunulmuştur. Bu oransal çalışmada en dikkati çekeni ise günümüz alevî dedelerinin % 92’si Kur’an’da bazı ayetlerin eksik olduğunu belirtmeleridir. (s.115) Yazar, inanç esaslarından ‘Kaza ve kadere iman’ konusu üzerinde herhangi bir bilgilendirmeye yer vermemiştir.
ALEVÎLİK İLE ŞİİLİĞİN benzer ve farklı yönleri de şöyle ortaya konmaya çalışılmış:
*Şii öğretilerle karşılaşan ve bu propagandalara muhatap olan Alevîlik, Oniki imam anlayışını ile birlikte; Hz. Ali’nin ilk imam olarak benimsenip bunun kelime-i şehadete eklenmesi, ilk üç halife ile sahabeye olumlu gözle bakılmaması, on iki imam ve ondört masum kavramı, on ikinci imamın mehdi olarak benimsenmesi, Hz. Hüseyin’in şehadetinin yasının tutulması, tevella ve teberra, takiyye gibi birtakım inanç ve inanç unsurlarını bünyesine almıştır.
*Alevîlik Şia’dan söz konusu inanç ve inanç unsurlarını aynen almasına rağmen, içerik olarak farklı bir anlayış geliştirmiş, belirtilen hususlar aslî mahiyetinden çıkartılıp ya içi büyük ölçüde boş bırakılarak yahut bünyenin kendisine has yapısına adapte edilerek alınmıştır.
*Alevîlik, Şiilik açısından merkezî öneme sahip, Cafer es-Sadık’a gönderme yapmasına rağmen, gerek inanç esasları gerekse amelî hükümleri bakımından birkaç istisnai durum dışında bu mezheple uzaktan yakından ilgisi bulunmamaktadır.
*Alevîliğin kültürel kaynaklarına bakıldığında, belirtilen kavramlara yer verildiği halde, Şiiliğin tevhid, adl, nübüvvet, imamet ve mead biçiminde beş madde halinde sıraladığı inanç esaslarının kabul edildiğini yahut bunlara ciddi oranda atıflar yapıldığını söylemek mümkün değildir. Aynı şekilde fıkhî yahut amelî bakımdan da söz konusu mezhepte bulunan sözgelimi, abdest alırken ayakların yıkanmayıp mesh edilmesi; namaz kılarken mühür adı verilen ve Kerbela toprağından yapılan bir taşın kullanılması; geçici nikahın (mut’a) kabul edilmesi gibi anlayışlara tesadüf edilmemektedir.
*Şia’nın imamet inancı doğrultusunda gelişen, ilk üç halife ile ashaba olumsuz bakma istikametindeki tutum, Alevîlikte de yer etmiştir. Nitekim kaynaklarda Ebu Bekir, Ömer ve Osman ile ashabın ileri gelenlerine olumlu gönderme bulunmadığı gibi, ne geçmişte ne de günümüzde bu isimlerin çocuklara ad olarak konulduğuna da rastlanmaktadır.
*Şiilikte, gizlenmekte olan Mehdi’nin zuhur ettiğinde tevhide ve adalete dayalı bir yönetim kuracağı benimsenmişken, Alevîlikte bu istikamette bir anlayış söz konusu değildir.
*Şii temelli anlayışlar arasında Kerbela’nın yasını tutmak Alevîlikte son derece önemlidir. (s.126-129)
TASAVVUF İLE ALEVİLİĞİN ortak ve farklı yönleri de şöylece ortaya konmaya çalışılmış:
*Hem Alevîliğin hem de Bektaşîliğin tarikat özelliği taşıdıklarında, başka bir ifadeyle mistik yani tasavvufî niteliğe sahip olduklarında hiçbir şüphe yoktur.
*Her iki yapının geçmişe uzanan temelleri, İslam’ın inanç ve amelleriyle ilgili farklı anlayış ve yorumlara sahip tasavvufî oluşumlar, başka bir ifadeyle tarikat yapılanmalarıdır.
*İslam tasavvuf tarihinde tarikatların ‘adap-erkan’ anlayışı hem Alevîlikte hem de Bektaşîlikte mevcuttur. Yine bir yapının ‘tarikat’ olabilmesi için gerekli olan ‘adap-erkan’ın yürütüldüğü mekanın (tekke/dergah/zaviye) bulunması, her iki yapı için de söz konusudur.
*Gerek Alevîlik gerek Bektaşîlikte yine tarikatların ortak özelliklerinden olan ‘şeyh-mürid’, ‘pîr/dede-talip’ ilişkileri bağlamında geniş bilgiler yer almakta ve ‘hiyerarşi’ tamamen tasavvufî bir karakter taşımaktadır.
*Alevî ve Bektaşî büyüklerine ait vilayetnameler(menakıbname), tasavvuf geleneği içinde söz konusu uluların etrafında gelişen ve onların veliliğini teyit eden kerametlerle doludur.
*Alevî ve Bektaşî şiirlerinde pek çok tasavvufî kavrama yer verildiği gibi ‘yol’un tasavvuf yolu olduğu ifade eden deyişler de vardır.
Sonuç olarak Alevîlik gerek Kızılbaşlık gerekse Bektaşîlik olarak tasavvufî temel üzerine oturan bir yapıdır. Ancak onun ‘bağdaştırıcı’ ve ‘bâtınî’ yönleri, yaygın İslamî anlayıştaki tasavvufî yapılardan farklı olduğu için, onu inançları bakımından kısmen ayrı bir konuma getirmektedir. (s.131-133)
Tabi ki kitapta genel İslamî ibadetler(namaz, oruç, zekat, hac) konularında alevîlerin yaklaşımı, Alevîlikte adap-erkan konuları (cem, kırklar meclisi, muhasiplik erkanı ve düşkünlük erkanı gibi) da ele alınmıştır ki bunları da okuyucular ile kitabın buluşmasına bırakalım. Son söz olarak konu hassas olması nedeni ile herkesin bilgi sahibi olmak için okuması gereken bir kitap olduğunu ifade etmek isterim.

Alevi anlayışı tarihi olarak ve ritüelleri açısından çok detaya inmeden özet bir şeilde anlatan, bu konuda bilgi sahibi olmak isteyenlere başlangıç olarak yeterli bilgi veren bir kitap.