Dönmeler Tarihi

Yasin özcan

09.02.2008

Bu kitap Dönmeler-Sabatayistler-konusunda yazılmış olan en kapsamlı yerli eserdir.Aslında ülkemizde bu konuda çok fazla bir çalışma da yapılmış değildir.Bu konu üzerin de yapılmış olan çalışmalar genelde Yahudi araştırıcılar tarafından gerçekleştirilmiştir.Konu haliyle Yahudileri çok ilgilendirmektedir.Çünkü dönmeler onların arasından çıkmıştır.Onların hem ırkdaşı hem de dindaşıdırlar.Yahudileri bu yönüyle ilgilendiren konu ile oldukça alakalı olmuşlar ve bir çok eser meydana getirmişlerdir.Türkiye de veya Dünyanın çeşitli yerlerinde bu konu ile alakalı yazılmış eserlerde Yahudi araştırmacılar başı çekmiştir.Aslında Yahudilerin yapmış olduğu çalışmalar,sonradan yapılan çalışmalara da kaynaklık etmiştir.Şunu rahatlıkla söyleyebiliriz ki;Yahudilerin bu konuda ki araştırmaları olmasa idi bu gün Sabataycılık-dönmelik-konusunda çok az bir bilgiye sahip olurduk.

Bu konu Yahudileri ilgilendirdiği kadar hatta daha da fazla Türkleri ilgilendirir.Çünkü bu toplum da ortaya çıkmışlar bu toplumu iyi veya kötü etkilemişlerdir.(dönmelerin iyi bir etkisine de pek rastlanmamıştır) Fakat her konuda olduğu gibi bizim millet bu konuda da çok duyarsız kalmış ve bu konuya gereği gibi önem vermemiştir.Bu konuda yayınlanmış Türkçe eserler bir elin parmağı kadar ancak vardır.Fakat bu kitap Türkçe yazılmış olan en iyi çalışmadır diyebiliriz.Yabancı kaynaklardan en iyisi ise-tabi bana göre-John Freely adlı bir İngiliz yazarın kitabıdır.Ki bu kitap Remzi yayınevi tarafından yayınlanmıştır.Bunun dışında bu konu ile alakalı en iyi eserlerden biri de hiç şüphesiz Gershom Scholem’in “Mistik Mesih Sabatay sevi” isimli çalışmasıdır.Bu zat bir Yahudi’dir.Yine bir Yahudi olan Josef Kastein’in de “İzmirli Mesih” isimli çalışması da kaynak eserlerden bir tanesidir.Abraham galante adlı ve Türkiye de doğup büyümüş olan Yahudi bir profesör de bu konuda çalışmalar yapmıştır.Bu saymış olduğum isimlerin hepsi de dönmelik konusunda ki çalışmalara kaynaklık etmiştir.Bu kitap da bu eserlerden yararlanarak vücuda getirilmiş bir çalışmadır.

Kitap çok uzun bir mukaddime ile başlıyor.İki yüz sayfalık bu mukaddime gerçekten çok faydalı olmuştur.Mukaddime Yahudi tarihi ve dini hakkında bilgiler vererek başlıyor.Daha sonra Yahudilerin İslam’ın ilk dönemlerinde ki durumlarını anlatıyor.İslam’ın ilk dönmelerinde İhtida eden iyi veya kötü etkileri olan Yahudilerden bahsediyor.Ayrıca münafık olan Yahudileri ve onların Müslüman topluma olan etkilerini de açıklıyor.Daha sonra Türkler ve Yahudilerin tarih içerisin de ki durumlarını anlatıyor.Osmanlının İspanya dan kovulan Yahudilere nasıl kucak açıp onları memleketin değişik bölgelerine yerleştirildiği üzerinde duruluyor.Yazar daha sonra Mesih ve Mehdi kavramlarını etimolojik ve ıstılahi yönden bir incelemeye tabi tutuyor.İslam,Hıristiyan ve Yahudilikte ki Mesih ve Mehdi inançlarını açıklıyor.Bu bölüm gerçekten çok faydalı bir bölümdür.Daha sonra ise asıl konu olan Sabatay Sevi ve hareketine geliyor.Bu konuyu da çok kapsamlı olmasa bile gayet güzel ve başarılı bir şekilde anlatıyor.En son bölüm ise 1924 de ki Karakaşzade Rüştü ifşaatı ve o ifşaat çevresinde dönen tartışmaları uzun uzun alıntılar yaparak bitiriyor.Yazar birde sonuç yazmış ki gayet güzel tespitlerle doludur.

Başta da söylediğim gibi çok iyi bir çalışma.Hamasi ve popüler bir çalışma değil.Tamamen ilmi ve objektif bir eser.Bu konuyu-dönmelik-öğrenmek isteyenler için yeterli bir kitap olduğunu düşünüyorum.
Gizle Devamını Göster

Sepetim

Paylaş