Necmi Çoban
Samipaşazade Sezai ve Sergüzeşt Türk edebiyat tarihinin mihenk taşlarından biridir. Lise edebiyat derslerinden de hatırlanacağı gibi edebiyatımızın ilk gerçekçi (realist) romanı olan Sergüzeşt bu bakımdan da okunması gerekli kitaplardan birisi olarak karşımıza çıkıyor. Yazarın ilk roman denemesi olmasına rağmen eser oldukça başarılı. Yazar devrinde hala sosyal bir yara olan insan ticaretini ve esirlik hayatını, derin olmamakla birlikte, hazin bir tablo olarak sunuyor. Tanzimat Edebiyatı'nda sıkça geçen Çerkez esir kızları burada da görmek beni şaşırtmadı doğrusu. Ahmet Mithad Efendi'nin Felatun Bey ve Rakım Efendi'si de aynı konu üzerine yazılmış bir kitap olarak hoşuma gitmişti. Bu kez Çerkez kızımız, yine her zamanki gibi güzel, Dilber adı ile karşımıza çıkıyor. Çerkez Dilber'e gönlünü kaptıran talihsiz adam ise Celal Bey'dir. Klasik zengin adam-fakir kız edebiyaı yapılmış kitapta. Sonuçta ayrılıkla biten bu derin aşkın öyküsünü okumak için ilk gerçekçi romanımıza, gerçekler acıdır, uzanmanız yeterli olacaktır.