Meraklı ve Tarihçi
Kaşif
1838 yılında Paris'e giderken uğradığı şehirler ve Paris hakkındaki görüşlerini kısa ve yüzeysel şekilde aktaran Mustafa Sami Efendi'ye ait bir risaledir. Daha ziyade nüfus, ordu durumu ve beledi faaliyetler yanında özellikle Avrupa'nın ilim ve fen noktasında geldiği yer vurgulanır.