İzzet Eroğlu
Kaşif
Mısır’da Mehmet Ali Paşa’nın Fransa’ya gönderdiği ilk öğrenciler arasında olan Tahtavi beş kaldığı Fransa’ya dair gözlemlerini anlatmaktadır. Batı anayasal gelişmelerinin Osmanlı’yı etkilemesi konusunda bu eser, ilk eserler arasında yer almaktadır. Eser Arapça kaleme alınsa da Mehmet Ali Paşa Arapça bilmediğinden eseri Türkçeye tercüme ettirir ve eser Arapça olarak yayınlanmasından beş yıl sonra 1839’da Türkçe olarak Mısır’da yayınlanır. Eserden ve eserin böyle özel bir önemi olduğundan Niyazi Berkes’in Türkiye’de Çağdaşlaşma adlı eseriyle haberdar oldum. İstanbul’da ilk olarak Seyahatname veya Rufa’a Bey Risalesi olarak yayılanmış eserin 1876 Kanun-u Esasi’nin hazırlanmasında Osmanlı devlet adamları üzerinde etkili olduğunu Sayın Berkes belirtmektedir. Eserin girişinde Tahtavi hakkında bilgi verilmişse de bu yeterli olmayıp baskısı bulunmayan eserin yeni baskısında Tahtavi ve eserin önemi hakkında daha detaylı bir tanıtım yazısının yer almasının faydalı olacağı düşünülmektedir.