Sarıkamış/Birinci Dünya Savaşı Başlangıcında 3. Ordu/Kuşatma Manevrası ve Meydan Savaşı
Sarıkamış/Birinci Dünya Savaşı Başlangıcında 3. Ordu/Kuşatma Manevrası ve Meydan Savaşı Ürüne Git
İşbaraalp
Bu kitabı okuduktan sonra Sarışamış harekatı hakkında muhakeme yapılabilmesi kanımca mümkün değildir. Kitap Şerif Bey'in hatıratının günümüze tercümesidir. Şerif bey Sarıkamış hareketı sonrasında Ruslara Esir düşmüş, esaretten kurtulup yurda döndükten sonra Enver Paşa tarafından emekli edilmiş kurmay bir subaydır. Bu kitapla birlikte Şevket Süreyya Ayder’in Enver Paşa isimli üç ciltlik eserinide okunması daha objektif bir değerlendirme yapılmasına yardımcı olacaktır diye düşünüyorum. O dönemde savaşta Yarbay olarak bulunan Şerif bey Hafız Hakkı paşanın kurmay heyetinde bulunmaktadır. Harekatı en ince ayrıntılarına kadar, hatta harika kordinatları ve askeri birliklerin numalarına kadar açıklamaktadır. Buda okuyucuyu biraz bunaltıyor. Askeri geçmişi olan kimseler bu bölümleri daha iyi kavrayacaklardır diye düşünüyorum. Hareketın başlangıcı, Enver paşanın aceleci tavrı, Ruslar kaçacak korkusu ile paniğe kapılması ve orduyu iki kolordoya bölerek birinin komutasını kendinisin alması, diğerinide Hafız Hakkıya vermesi, bunun sonrasında kışın en şert günlerinde dağları aşarak Ruslara baskın vermek istemesi neticesinde varılan acı sonuç. Üstelik askerlerin kışlık kıyafetlerini getiren geminin Karadeniz’de Ruslar tarafından batırılması sonucunda Osmanlı ordusu yazlık kıyafetle şavaşmak zorunda kalmıştır. Yeterli ikmal ve ihtiyatları yapılmamış ordu, başkumandan vekilinin acelesi ile mahvolmuştur. Şerif bey Enver paşanın askeri yönünün ne kadar zayıf olduğunu sık sık belirtmektedir. Enver paşa’nın bir çukura kıvrılıp kendileri ile birlikte toprak üzerinde uyumasından, Alman kurmaylarının etkisinde fazlaca kalmasına kadar pek çok şeyi öğrenebileceğiniz bir kitap.