SALVAMEA
Kaşif
Erich Fromm’un bir sözü var: “psikoloji bilimi kurulmadan, bütün erdem/yaşam hikayelerini filozoflara ve büyük edebiyatçılara devretmiştik”. İşte o büyük psikolojik tahlil kitaplarından birisidir Yeraltından Notlar. Sibirya sürgününden sağ kurtulan Dostoyevski’nin insan davranışlarının dibini resmetmeye çalıştığı şaheseri Karamazof Kardeşler’e yolculuğundaki ikinci duraktır. Çapsız çağdaş insanın düştüğü çamurdan ve bu çamuru misk-i amber sanarak yüzüne gözüne bulaştırmasından, fakat bunu farkeden, şaşıran, hayret eden bir kişinin selametli yolu bilmemesi halinde gireceği “imrenme/benzeme” bunalımını muhteşem anlatır. Dostoyevski’nin uzman olduğu alan “insan nasıl insan olamaz” olduğu için, tek selametli yol olan tahkiki imandan bahsetmez. Dostoyevski negatifi görmek ve reddetmek için başlangıçtır. Yaşamak isteyenlere şiddetle tavsiye ederim.