SALVAMEA
Kaşif
Sabahattin Ali’nin yüce Türk kültürünü Kuyucaklı Yusuf ve Sırça Köşk’te betimlemesi gibi, Gogol de Rus kültürünü Palto, Burun gibi küçük hikayelerinde resmetmişti. Gogol, Dante’nin İlahi Komedya’sından esinlenerek, Ölü Canlar adında bir ustalık eseri yazmaya niyetlenmiş, eserin 2.bölümünün bazı sayfalarını yakmış, 3.süne ise başlamadan vefat etmiştir. Kitabın 1.Bölümü, servete tapan tüccar beyinlilerle, rüşvetin başta mahkemeler olmak üzere devletin heryerine sirayet ettiği, balolar ve gösteriş başta olmak üzere sefahetin yayıldığı Rus toplumunun -ölüden farksız insanlarla- Cehennem’i bu dünyada yaşadığını anlatır. Araf’a benzeyen 2.bölümde, kitapların, okumanın, düşünmenin, sabırla çalışmanın, tarım devriminden bahsederken Çiçikov’un tevbesiyle arınmasını da hissettirir. Ölü Canlar’ı farklı yapan da budur, teşhislerin üstüne bir kurtuluş projesi gibidir. Gogol’ün küçük hikayelerini ve bu eserle birlikte 2.bölümdeki kurtuluş projesi için Çernişevksi’nin Nasıl Yapmalı’sını da öneririm.