emre aydın
Kitapkurdu
“A’mâk-ı Hayal”, tasavvuf edebiyatının insanın varlığını arama gayesini konu eden önemli eserlerinden biridir Eserin konusu, tahsilli bir genç olan Râci’nin anlam arayışı için bilgi edindikçe kendisini şüphe ve huzursuzluk içinde bulmasını ve ardından şehrin mezarlığında yaşayan Aynalı Dede’yle karşılaşıp her görüşmede şüphelerinden biraz daha kurtulmasını anlatır. Kitap, dönemin pozitivizm ve materyalizm gibi maddî fikirlerine karşılık tevhid/vahdet-i vücûd anlayışını savunur. Bu bağlamda, kâinatta olan biteni anlamak ve hadiseleri doğru değerlendirmek için bu anlayışın iyi bilinmesi gerektiği vurgulanır. Filibeli Ahmed Hilmi, vahdet-i vücûd tezini öne sürerken Hinduizm, Budizm ve Zerdüştîlik gibi Doğu dinlerinin tevhid anlayışından da yararlanır Eser, sembolik anlatım ve alegorik bir dil ile yazılmıştır. Bu sayede, tasavvufun ve felsefenin derin konuları, hayalî yolculuklar ve çeşitli metaforlar aracılığıyla okuyucuya aktarılmıştır.