Mavi ..
Kaşif
Servet-i Fünun döneminde yazdığı ve Batılı anlamda ilk Türk romanı sayılan eseridir. Roman, hayalperest bir genç olan Ahmet Cemil’in sanat ve hayat idealleriyle, acı gerçekler arasında sıkışıp kalışını anlatır. “Mai” hayalleri, “siyah” ise hayatın karanlık yüzünü simgeler. Dönemin bireysel bunalımlarını ve sanatçı yalnızlığını başarılı bir dille yansıtan eser, Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Ahmet Cemil’in düş kırıklıkları, dönemin sosyal yapısının ve çıkar ilişkilerinin genç bir sanatçı üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne serer. Halid Ziya, süslü ve sanatlı üslubuyla duygusal ve içe dönük bir atmosfer yaratır. Roman, hayal ve gerçek çatışması üzerinden bireyin toplumla mücadelesini etkileyici şekilde işler.