Özgür Ruh
Kaşif
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Beş Şehir adlı eseri, edebiyatımızda bir şehir monografisinden çok daha fazlasıdır. Tanpınar, Erzurum, Konya, Bursa, Ankara ve İstanbul’u yalnızca tarihî yapıları ya da coğrafi güzellikleriyle değil, Türk kültürünün, medeniyet birikiminin ve hayat tarzının aynası olarak ele alır. Bu beş şehir, hem birer mekân hem de zamanın farklı katmanlarını taşıyan birer hafıza mekânıdır. Tanpınar’ın asıl derdi, şehirler üzerinden kültürün sürekliliğini ve değişim sancılarını tartışmaktır. Onun ifadesiyle, kaybolan değerlere duyulan hüzün ile geleceğe dair iştiyak yan yana durur. Bu ikili duygunun birleştiği nokta ise sevgidir. Erzurum’da millî mücadele ruhunu, Konya’da tasavvufun mistik iklimini, Bursa’da Osmanlı ihtişamını, Ankara’da modernleşme sancılarını, İstanbul’da ise medeniyetin zirvesiyle çözülüşünü bir arada görürüz.