Sema Ö*
Kaşif
Illich, modern okul sisteminin bireyleri özgürleştirmek yerine onları pasifleştirdiğini savunur. Ona göre okul, sadece bilgi vermekle kalmaz, aynı zamanda bireyleri sistemin beklentilerine uygun şekilde şekillendirir. Bu da bireysel yaratıcılığı ve özgürlüğü bastırır. Öğrenmenin okul gibi kurumsal yapılarla sınırlandırılmaması gerektiğini söyler. Ona göre insanlar okul dışında, hayatın içinde, deneyimle, iletişimle ve kendi ilgi alanları üzerinden çok daha verimli öğrenebilir. Toplumda "ne bildiğin değil, hangi diplomaya sahip olduğun" önemlidir. llich, bu durumu eleştirir. Okul, öğrenmenin gerçek bir göstergesi değil, sosyal statü ve iş güvencesi sağlayan bir araç hâline gelmiştir. Illich, "öğrenme ağları" (learning webs) adını verdiği, bireylerin kendi öğrenme yollarını seçebileceği açık sistemler önerir. Bu sistemlerde insanlar bilgiye, kaynaklara ve uzmanlara özgürce ulaşabilir.