06ankara0606
Üstat
Ziya Paşa’nın Engizisyon Tarihi adlı eseri, 111 sayfalık kısa hacmine rağmen tarihin en karanlık dönemlerinden birine ışık tutuyor. Ancak bu ışık, ne kadar aydınlatıcıysa, o kadar da insanın içini sızlatan bir gerçeği görünür kılıyor: Dinin, iktidarın ve korkunun birleştiği yerde vicdan susuyor, insanlık kayboluyor. Osmanlı’nın siyasi baskı altında olduğu, azınlık hakları ve reform taleplerinin arttığı bir dönemde, Ziya Paşa’nın bu eseri seçip tercüme etmesi tesadüf değildir. Avrupa’nın “medeniyet” adı altında Osmanlı’ya yönelttiği eleştiriler karşısında Paşa, adeta “Ayinesi iştir kişinin, lafa bakılmaz” dercesine, onların geçmişine ayna tutar. Engizisyon’un kanlı tarihi, Batı’nın o çok övündüğü adalet anlayışının temellerinde bile adaletsizlik, korku ve ikiyüzlülük olduğunu hatırlatır.