Avustralyalı yazar Meg Mason'ın 2022'de Women's Prize for Fiction ödülüne aday gösterilen kitabı Keder ve Mutluluk, aşk, depresyon, umutsuzluk, aile ve ama en çok da akıl hastalıkları üzerine çok sert, çok gerçek bir anlatı.
17 yaşından itibaren kronik depresyonla mücadele eden anlatıcımız Martha'nın hayatını dinliyoruz kendisinden. İçine düştüğü karanlık dehlizleri, yönetemediği ruhsal dalgalanmalarını, akıl hastalıkları toplumca korkunç biçimde şeytanileştirildiği için asla gerçekle yüzleşemeyişini ve yüzleşemedikçe kendi karanlığına daha çok gömülüşünü, ilaçlarla ilişkisini, o ilaçların bedeniyle kurduğu ilişkiyi değiştirişini, kimi davranışlarının sorumlusunun hastalığı mı yoksa bizzat kendisi mi olduğunu asla bilemeyişini, tam da bu nedenle kendiyle ilişkisini bir türlü stabilize edemeyişini, o çaresizliğini, sevmeyi ve sevilmeyi bir türlü tam beceremeyişini. Ve daha nicelerini.
Martha'nın çocukluğundan başlıyor anlatı ve 40'larının ortasına dek eşlik ediyoruz hikâyesine. Alkolik ve öfkeli bir anne, sevgi dolu ama başarısız bir baba, biraz uçuk ama sağlam bir kız kardeş, aşık bir adam. Bütün karakterler o kadar iyi, o kadar iyi çizilmiş ki, hepsini bizzat tanımış gibi hissediyorum.
Martha'nın, yazarın adını özellikle belirtmediği akıl hastalığı tüm hayat öyküsünü şekillendiriyor. "***" şeklinde geçiyor hastalık. Kronik depresyon mu, şizofreni mi, borderline mı? Bilmiyoruz. Bilmeyin diyor zaten yazar da. Adını koymuyor ki boşluğa ne doldurursak dolduralım değişmeyeceğini anlayalım. Her tür akıl hastalığını toplumca nasıl şeytanileştirdiğimizi görebilelim. Sadece kendilerinin "kötü, bozuk, yanlış" olduğunu hissettirdiğimiz bu insanları işitmek mümkün mü, kafa yoralım.
Çok etkilendim, yer yer çok kızdım, sonra kendime kızdım, yer yer de çok ağladım - özellikle Martha ve annesinin ilişkisine dair bölümlerde. Kitaba dair tek eleştirim, dilinin benim için biraz fazla sade oluşuydu, hikâye muhteşem aktarılmış da olsa, belki dil biraz daha lezzetli olabilirdi ama olsun varsın, bu haliyle de müthiş bir kitap kendisi.
Okuyunuz.
