“Kötülüğün asıl yüzünü açıkça görebilmek için, kötülük etmek gerekir.”
Shakespeare külliyatını baştan sona okuyup tamamlama hedefiyle çıktığım yolda ağır ağır da olsa ilerliyorum, sonunda kendisinin kült metni Othello’ya vardım. Kendisini her okuduğumda Shakespeare’i niye hala okuyoruz sorusunun cevabı daha da netleşiyor: çünkü insana dair her şey var içinde ve hepsi hala son derece geçerli.
Othello, yabancısı olduğu bir toplumda yükselmeyi başarmış, saygın bir pozisyon edinebilmiş bir adam; dışarıdan son derece dürüst, ilkeli, soğukkanlı ve ahlaklı gözüken bir adam o. Ama işte duygular - her insan gibi o da duygularıyla yönetiliyor, yönlendirilebiliyor, darmadağın olabiliyor. Onun çözülmesini tetikleyen duyguysa kıskançlık oluyor. Karısının kendisini aldattığı şüphesi içinde yeşerince (yahut yeşertilince diyelim ki burada da kötülüğe ve hırsa dair bolca akıl yürütüyor Shakespeare) bambaşka bir insana dönüşüyor.
Fakat bu tragedyada bende en çok iz bırakan karakter ne uzun uzun anlatılan Othello, ne hırs ve intikam duygusuyla yakıp yıkan Iago, ne korkunç bir kumpasa kurban giden güzel Desdemona oldu. Tüm bu karmaşanın içinde “iffetsizlik”le suçlanan hanımına sonuna kadar sadık kalan ve bugünden bakınca aslında muazzam bir kadın dayanışması sergileyen Emilia, bence bu metnin en güçlü karakteri. Ölürken hanımının şarkısını söyleyen, “kuğu olup müzikte ölmek istiyorum” diyen o kadının inancı ve inadı bence müthiş yazılmış, herkesin bir iç gıcıklayıcı yalanın peşine takılıp gittiği o hengamede Desdemona’ya sonuna kadar sadık kalan bir kadın o. Kadın ta o zamanlarda da kadının yurduymuş sahiden, bu hep böyleymiş, onu düşündürdü bana.
İlk katmanında belki hırs, kıskançlık, iktidar, kötülük gibi temalar olsa da bence kazıdıkça kadın dayanışması, ahlak ve hatta ırkçılık ve zenofobi gibi nice tema bulabileceğimiz, sahiden zamansız bir metin Othello. Shakesepare’in, insanın nüvesine dair önüme kristal berraklığında koyacağı daha ne çok şey var ve bunu düşünmek ne kadar heyecan verici. İyi ki öyle.
