"Önümde duran bu kitap yalnızca okumanın tarihi değil. Sıradan okurların da tarihi. Çağlar boyu kimi kitapları ötekilere yeğlemiş olan; kimi zaman daha eskilerin kararlarını benimseyen, kimi zaman geçmişten unutulmuş isimler bulup çıkaran ya da kitaplıklarının rafına çağdaşları arasından seçilmişleri yerleştirenlerdir onlar. Bu onların küçük zaferleri, gizli acıları ve bunların nasıl geliştiğinin öyküsü."
Okumanın tarihi yahut okurların tarihi. Arjantinli Alberto Manguel, hepimizin şerefine bir kitap yazmış; okumayı ve okuru onurlandırmak üzere kaleme almış Okumanın Tarihi'ni. Sanki bana ithaf edilmiş bir kitabı elimde tutarmışcasına mutlulukla okudum. Ki bir yerde de öyle zaten - hayatta en büyük dertlerimin başında iyi bir okur olmak geliyor, dolayısıyla bu kitap bana, bize, derdi bu olan herkese.
Manguel, yazının icadından başlayıp okumakla ilgili akla gelebilecek her şeyin tarihçesini önümüze döküyor. Okumakla ilgili her şey derken - sahiden her şey; gözlüklerin tarihi bile var bu kitapta! Hâl böyle olunca insan çok acayip şeyler öğreniyor: örneğin George Eliot'un pek çok kadın yazarı "budala" bulduğunu (terbiyesiz), Pinochet'nin Don Kişot'u yasakladığını, "fildişi kulesi" tabirini meğerse Proust'un belalısı Saint Beuve'ün icat ettiğini, İlyada'nın o dönemde kullanılan parşömenlerin boyutu nedeniyle ancak 24 tomara sığabilmesinden ötürü 24 bölümde oluştuğunu, "söz uçar, yazı kalır" cümlesinin aslında yazıyı değil sözü övmek, kağıttaki sessiz kelimelerin aksine sesin kanatlanıp uçuşma becerisini vurgulamak üzere söylenmiş olduğunu... Bir sürü bilgi!
Kitaba dair bir eleştirim belki bu aşırı bilgi bombardımanı hâli olabilir. Okumanın tarihine dair aklınıza gelen ve gelmeyen her şey var bu kitapta, bu açıdan muazzam bir iş yapmış Manguel ama bazı bilgileri atıp biraz daha kendi yorumlarını katsa, okuma keyfi daha yüksek bir eser olurmuş bence bu, zira kendisinin kafasının çalışma biçimini çok seviyorum, onun sesini daha çok duymak isterdim.
Böyle. Ama her durumda Manguel'in uçsuz bucaksız bilgi birikiminden bir şeyler kapmak çok güzel.
