Hint yazar Banu Mushtaq’ın geçtiğimiz yıl Uluslararası Booker Ödülü’ne layık görülen öykü derlemesi Kalp Lambası, bugüne dek ödüle aday gösterilenler arasında Kannada dilinde yazılmış olan ilk kitap. Öykülerin tamamı Hindistan’da kadın olmak ve hatta Müslüman bir kadın olmak meselesi etrafında geziniyor.
Anlattığı şeyler çok tanıdık, belki bir Batılı göz için şaşırtıcı olabilir ancak bizim toplumumuzdaki kadın deneyimlerine o kadar çok benziyor ki, buruk bir aşinalık duygusuyla okudum hepsini. Ekonomik özgürlüğü olmayan, sesini duyuramayan, hayal kurmaları bile engellenmiş kadınların öyküleri bunlar.
Fakat Musthaq acıklı bir yerden anlatmıyor öykülerini, metinlerde çok dozunda, nazik bir mizah da var, mizahın toplumsal baskıyla aslında ne kadar yeşeren bir şey olduğunu hatırlıyor insan okurken. Bir de tabii kadınların sessiz, ihtişamsız ama çok kudretli dayanışmasına tanık oluyor insan. Kadın hareketi dediğimiz şeyin köklerinin aslında ne kadar derine uzandığını fark ediyorsunuz.
Metin dilimize elbette İngilizceden çevrilmiş, zira Kannada dilini bilen bir çevirmen bulmanın pek mümkün olmaması anlaşılır. Gayet iyi bir çeviri okuyoruz ancak kitabı orijinal dilinde okuyabilmeyi çok arzu ederdim, zira insan haliyle çok başka bir müziği olduğunu seziyor kitabın.
Editörün notundaki şu kısım da bu duygumu güçlendirdi: “Okurken fark edeceğiniz bir diğer husus, yazarın anlatım dilindeki serbest ritmi olabilir. Banu Mushtaq’ın üslubu, steril bir yazı dilinden ziyade, bin yıllık sözlü hikâye geleneğinin dramatik yapısını taşır. Cümlelerin yarıda kesilmesi, ani zaman geçişleri ve araya giren iç sesler birer hata değil; yazarın okuru tam karşısına oturtup hikâyeyi anlattığının, bir nevi ‘meddah’ tavrıyla oynadığının göstergesidir. Biz de Türkçede bu sözlü anlatı geleneğinin canlılığını korumaya gayret ettik.”
Son öykünün çok sevdiğim şu cümlesiyle bitireyim: “Eğer bir gün bu dünyayı yeniden kuracaksan, erkekleri ve kadınları yeniden yaratacaksan, bir çömlekçi çırağı gibi davranma, bu kez yeryüzüne bir kadın olarak gel, Prabhu. Ya Rabbi, bir kerecik de kadın ol!”
