Eylül Görmüş
Kitapkurdu
Öteki / Toplu Eserleri 14
Öteki, Dostoyevski’nin ikinci kitabı. Yazar bu kitabını “başarısızlık” olarak niteliyor, hatta eleştirmenlerce de vaktiyle çok sert eleştiriler almış bir kitap. Kusursuz bir kitap olmadığı şüphesiz olmakla beraber, (ve her ne kadar sonradan biraz değiştirmiş olsa da) bir insanın şunu 25 yaşında yazabilmiş olması pek acayip cidden. Edebiyatta “kötücül ikiz” meselesinin işlenişinin ilk örneği deniyor Öteki için. Baş karakter Golyadkin’in kendi düşman ikiziyle, ötekiyle karşılaşmasını epey muğlak bir yerden anlatıyor Dostoyevski. Ne kadarı kahramanın sanrısı, ne kadarı gerçek kısmına karar vermeyi bize bırakıyor. Bu aşırı muğlaklık okurken beni epey zorladı. Kitaptaki epey Kafkaesk boğuculuk da okuru yoruyor ‑ bu kitabın Kafka’yı etkileyen eserlerden biri olması şaşırtıcı değil. Tam olarak anlaşılamayan olayların içinde kendini bulup büyük bir çaresizlik hisseden kahramanın sıkıntısını iliklerinde hissediyor insan. Ancak Kafka bunu bir sistem/bürokrasi vb eleştirisi yapmak için kullanırken, Dostoyevski daha kişisel bir yerden ilerliyor. Neyse, ilginç bir kitaptı neticede. Bu “ikiz” konusu ilginizi çekiyorsa, Saramago’nun Kopyalanmış Adam’ını da fena halde tavsiye edeceğim. Bence bu meseleyi ele alan kitaplar arasında en iyilerinden biri o zira.