Debûsî bu eserinde okuyucuyu harika bir yolculuğa çıkarır. Eser tasavvuf, kelâm ve felsefeden hareketle varlığı ele alır; insan hayatını yaratılış öncesi, yaratılış, dünya hayatı ve ahiret evreleri üzerinden anlatır. Kalp-Beden-Nefis-Ruh dörtlüsünü kitabın bütün aşamalarında ilmek ilmek işler. “Dünya müminin zindanı, kâfirin cennetidir” hadis-i şerifinde beyan edildiği üzere dünyanın mümin için kalıcı olma ve sefa sürme yurdu olmadığına, ebedî hürriyet ve sonsuz saadete ulaşmanın, gayelerin en yücesi olduğuna vurgu yapar. Bâtını imar etmenin, nefsi arındırmanın ve ruhu hakiki özgürlüğüne kavuşturmanın haritasını çizer.
Tasavvufi hakikatleri bir fıkıhçı titizliği ve kelâmcı derinliğiyle ele alan bu eser, okuyucuyu sarsıcı bir iç muhasebeye davet eder. Nefsin hilelerinden kurtulmanın, geçici dünya lezzetlerinden sıyrılıp ebedî hükümranlığa erişmenin yollarını kendine has “dörtlü tasnifleri” ve çarpıcı akıl yürütmeleriyle anlatır. Allah Teâlâ’yı tanımanın ve O’na itaat etmenin yollarını gösterir.
O’nun taksimine, kaza ve kadere razı olmanın yollarına, kanaate, açgözlülüğün zararlarına, insanların dünya malı konusundaki tavırlarına işaret eder. Ruh ile kalp, nefis ile beş duyu arasındaki irtibata, âlemin zıtlardan yaratılmasının hikmetine vurgu yapar. Akıllı bir kimsenin, işini hakikat üzere kurmaktan ve Allah’ın kendisine açtığı yolda yürümekten başka yolunun olmadığını, sonuç getirmeyen bir sebebin hiçbir yararının bulunmadığını ve daha pek çok şeyi adım adım öğretir.
Prof. Dr. Ömer Türker’in takdimi ve Prof. Dr. Yunus İnanç’ın özenli çevirisiyle Türkçeye kazandırdığımız bu kıymetli eser, okuyucuya insan hayatının en yüce gayesini, yaşamı sahih ve anlamlı kılmanın yollarını ve ebedî saadetin ufkunu yeniden düşünme imkânı sunuyor.
