E-Dergi

İçinde bulunduğumuz geçiş dönemini anlamak ve olan biteni yorumlayabilmek için mutlaka okunması gereken bir kitap; hâkîm bilimsel paradigmanın yol açtığı güzergâhın olumlu ve olumsuz olası sonuçlarının açık seçik bir şekilde tartışıldığı kafa açıcı bir metin, düşünerek, dura dura okunması elzem.

Halil hocanın bu kitabı kronolojik bir Osmanlı tarihinden ziyade Osmanlı’ya dâir genel bir resim vermesi açısından önemli; özellikle Osmanlı’nın vergi sistemi ve savaşların lojistik işleyişi ile ilgili oldukça detaylı ve teknik bilgi var, o yüzden okunması çok da kolay olmayan bir kitap, bu nedenle daha rahat bir giriş kitabı olarak Yılmaz Öztuna’nın 2 ciltlik Osmanlı Devleti Tarihi’ni öneririm, Halil hocanın kitabı ancak daha sonrası için makûl bir tercih olacaktır.

Pinol’un “Soğuk Deri” başlığını taşıyan bu novelladan hallice metni, Rimbaud’nun “Ben ötekidir!” dizesini anımsatırcasına insanın ötekiyle kurduğu tekinsiz ilişkide tezahür eden yabancılığı, gizemi, karanlığı, çözümsüzlüğü ve kimi zaman da yer yer beliren ışıltıyı tasvir eden soluk soluğa bir anlatı. Bu meyanda insanoğlunun hem çukur hem de zirve arasında gidip gelen açık ve bir o kadar da esnek tabiatının merkeze konulduğu metin, psikolojiden antropolojiye ve oradan da sosyoloji ve felsefeye uzanan ve bir adada yaşananların anlatımı üzerinden mikro düzeyde de olsa medeniyet tarihinin/ insanlık tarihinin temsilî bir okumasına işâret eden çok katmanlı bir yapıda kurgulanmış. Pinol okuyucuda yaşattıkları ve düşündürttükleri açısından şüphesiz ki birinci sınıf bir yazar; hâliyle okuyun, okutturun!

Llosa’nın okuduğum bu ikinci kitabı, hiç abartısız, roman alanında ilk 100’e rahatlıkla sokulabilecek bir başyapıt. Biyografinin ve destansı yazımın eşsiz bir karması. Batının sömürgeci acımasızlığını bireylerin tarihin akışında yarattıkları özgürleştirici kırılmalar eşliğinde âyan ederek okuyucuya roman san’atının neden bu denli istisnaî olduğunun tecrübesini yaşatan muazzam bir eser. Borges her ne kadar kendisini “ kaba bir taşralı” olarak tarif etmiş olsa da her yazdığı aşkla okunacak bir kalem Llosa.

İsmail Kadera’nın bu gençlik dönemine ait kitabı hem bir toplumun arkaik geleneklerini ve bu geleneklerin yüzyıllar sonrasına olan etkisini hem de bireylerin söz konusu geleneklerin ezici baskısı altında trajediye dönüşen yaşamlarını tasvir etmesi bakımından dikkate değer bir eser olarak okunabilir, Kadera ne kadar güçlü bir kalem olduğunu bu kadar genç bir yaşta yazmış olduğu bu metninde gösterebilmiş. Bize yakın olmasına rağmen aslında çok da tanımadığımız Arnavut kültürünü, bu kültürün arka planını anlamak için epeyce önemli olduğu âşikâr bir küçük hazine.