E-Dergi

Okurken sayfaları arasında kaybolduğum ve hiçbir şey anlamadığım da oldu, karakterleri zihnimde yaşatırken onları özümsediğim de... Kesinlikle müthiş bir kitap, okuyun, kaçırmayın diye iddialarım yok, zira ben bile defalarca kez bırakmaya yeltendim. Artık hikayenin içine girdim dediğim anda yeniden başa döndüğümü hissettim. Anlayamayıp tekrar okuduğum yerler oldu. Sanırım cümlelerin çok uzun olması (bazen bir sayfa uzunluğunda, abartmıyorum) bunun en büyük sebebiydi. Bu kitabı okurken dağılmayan, her şeyi ama her şeyi okur bence. Ben epey dağıldım çünkü, konsantre olmakta bu kadar zorlandığım bir kitap da hatırlamıyorum. Kitapta sıklıkla Mevlana, Şems, Mesnevi ve Şeyh Galip göndermesi yapılıyor sanırım en dikkatimi çeken bölümler de bunlardı.

Kitabın Bir Ses Böler Geceyi isimli tarafında Süha isimli bir karakterin trafik kazası yapmasının ardından yardım aramaya gittiği köyde bir alevi toplantısına şahit oluşunu anlatıyor. Karakterin geçmişini anımsadığı anlar ile toplantı arasında gidip gelişi okuyoruz. Çıplak Ayaklıydı Gece tarafında ise 9 farklı kısa hikaye mevcut. 9 hikaye arasında en çok Sığınak beni etkiledi. İnsanın günlük hayatında yaptığı en basit şeylerin bile aslında özgürlüğün gölgesinde yapıldığını ve özgürlük olmazsa hiçbir şeyimizin olmayacağını anlatıyordu. Kitap 80 kuşağının komünizme, solculuğa, antifaşistliğine bol bol göndermelerde bulunuyor. Darbe döneminde hapis yatanlar, evinden çıkamayanlar, sevdiklerinden kopanlar bu 9+1 hikayenin kahramanları aslında.

Modern klasiklerden biri olarak sayılan kitap 1930'lu yılların Amerika'sında geçiyor. Irkçılık kitabın asıl derdi. Ama dönemin dünyasına da epey göz kırptığı yerler mevcut. Dünya savaşı öncesi Hitler, kölelik, adaletin her zaman eşitlik anlamına gelmemesi ve elbette köleliğin etkileri... Olayı Scout isimli kız çocuğunun anlatımıyla dinliyoruz. Avukat olan babasına verilen bir dava var. Davalı bir zenci ve beyaz bir kadını döverek ırzına geçmekle suçlanıyor. Çocuk dünyasının bunu algılamaya çalışmasını okuyoruz kitapta. Adalet duygusunu çocuklarına pür şekilde aktarmaya çalışan bir babanın da hikayesi bu. Scout'un abisi Jem ile annelerinin de olmadığını eklemek lazım bu noktada. Baba Atticus'un ideal baba portresi kitapta bir anne figürünün olmamasıyla daha da ön plana çıkıyor sanıyorum. Kitaba dair söyleyebileceğim son şey 1961 yılında Pulitzer ödülünü de almış olması.

Sevdalinka, kitapta yazıldığı şekilde söylüyorum sevda şarkıları anlamına geliyormuş. Fakat bir aşk kitabı değildi. Tam aksine insanın karnına yumruk yemiş gibi hissettiren yerler çoğunluktaydı. Çünkü Yugoslavya'nın dağıldığı döneme dair bir kitap. Bosna'da yaşayan bir ailenin Balkanlar'ın karıştığı o dönemde birey birey başlarından geçeni anlatıyor. Sırpların Boşnaklara yaşattıklarını hiçbir sansüre gerek duymaksızın sayfalara çat çat vurarak aktarmış Kulin. Tüm dünyanın gözü önünde, hem de 20. yüzyılda, insanlığın alnına çalınmış bir kara lekedir Bosna'nın yaşadıkları. İnsanların "etnik temizlik" adı altında birbirlerinin canına böyle vahşice kastetmesi ve tüm dünyanın da buna susması çok acıymış. Çok anımsadığım zamanlar değil yaşımdan ötürü, fakat eksiği vardır fazlası yoktur gibi hissediyorum okuduklarımdan.

Ders çalıştığımız dönemlerde hepimiz duymuşuzdur. Yazılmış ilk tiyatro eseridir dilimizde. İş Bankası Kültür Yayınları bu klasikleri Yeşilçam filmi afişi gibi kapaklarla yeniden basınca, fuarda görmüş ve dayanamayıp almıştım. Son okuduğum kitap olan Kukla bitince ince bir kitaba başlayayım dedim de bu kadar ince de beklemiyordum. Kitabın başında önsöz, sonunda tiyatro tarihi ve Şinasi'nin hayatına dair yazılmış metinler falan var. Yani tek perdelik bir tiyatro metni olan Şair Evlenmesi, yaklaşık 15-20 sayfa falandır taş çatlasa. İki sevgili olan Müştak ve Kumru'nun evlenme hikayesinden bahseder kitap. Görücü usulü ve imam nikahı ile bu yuva kurulacağı için Kumru yerine evde kalmış ablası ile evlendirirler Müştak'ı. Mevzu bunun üzerine kurulu. Hap gibi tek seferde yutabileceğiniz mini mini bir kitap.