E-Dergi

İlber Ortaylı, bu eserinde Türkiye Cumhuriyeti’nin bir 'rastlantı' değil, aslında 19. yüzyıldan itibaren demlenen bir modernleşme sürecinin ve büyük bir askeri-entelektüel birikimin sonucu olduğunu harika bir dille anlatıyor. Kitap, Cumhuriyet’in kuruluşunu sadece 1923’ten başlatmak yerine; Tanzimat’tan itibaren gelen kadroları, eğitimli nesilleri ve imparatorluğun son dönemindeki sancıları bir bütün olarak ele alıyor.
Hoca'nın her zamanki akıcı ve sohbet tadındaki üslubu, en karmaşık siyasi olayları bile bir tarih belgeseli izliyormuşsunuz gibi kolayca anlamanızı sağlıyor. Özellikle Cumhuriyet’in kurucu kadrolarının vizyonuna ve o dönemin zorlu şartlarına dair verdiği detaylar çok ufuk açıcı. Tarihi sadece kronolojik bir liste olarak değil, bir mantık silsilesi içinde öğrenmek isteyen herkesin mutlaka okuması gereken bir eser. Kitapyurdu’na hızlı ve özenli gönderimi için teşekkürler; her kütüphanede olması gereken bir başvuru kitabı.

İlber Ortaylı, bu kitabıyla bizi popüler tarihçiliğin sığ sularından çıkarıp gerçek bir medeniyet okumasına davet ediyor. Osmanlı Devleti’nin neden bir 'cihan devleti' olduğunu askeri başarılarla değil, kurduğu nizam ve kültürel mirasla açıklıyor. Özellikle 'Osmanlı Barışı' (Pax Ottomana) ve eğitim sistemi üzerine verdiği bilgiler çok kıymetli. Tarih bilinci kazanmak isteyen gençlerin mutlaka listesine alması gereken bir başvuru kaynağı.

Kitap, akademik bir derinlikten ziyade bir söyleşi veya makaleler derlemesi tadında. İlber Hoca, özellikle doğru bilinen yanlışlar üzerinde durarak ezber bozuyor. Birinci Dünya Savaşı, Enver Paşa, Lozan ve Cumhuriyet devrimleri gibi kritik konulara değinilmiş. Bazı bölümler çok kısa geçilmiş olsa da, yazarın engin bilgisi her sayfada hissediliyor. Kaynakça ve dipnot beklentisi olanlar için biraz yüzeysel kalabilir ancak genel okur kitlesi için çok ufuk açıcı.

Cumhuriyetin fikir omurgası. Bir milletin kimlik inşasını anlamak için ilk durak.

Bu kitap bir tarih anlatısından ziyade, Türk milletinin binlerce yıldır ayakta kalmasını sağlayan o görünmez çelik zırhı; yani töreyi anlatıyor. Aile yapısından devlet yönetimine, kadın haklarından adalet anlayışına kadar atalarımızın dünyaya bakış açısını keşfetmek gurur verici. Günümüz modern dünyasında savrulan kimliğimize sağlam bir dayanak arıyorsak, önce bu köklere bakmalıyız. Kesinlikle okunmalı ve üzerine düşünülmeli.