E-Dergi

Osmanlı gibi bir büyük dünya devletinin, kuruluş yılları hakkında ne kadar az kaynağa sahip olduğumuzu gösteren değerli bir bilimsel derleme olmuş. Aslında Roma, Rus, Cermen v.b. diğer imparatorlukların kuruluşu da böyle efsanelere karışmış bir şekilde ancak biraz bilinebiliyor. Şüphesiz yeri geldiğinde efsaneler ve hatta masallar da tarihçinin yararlandığı kaynaklardandır. Ancak Osman Bey'in gerçek adının ve hatta etnik kökeninin bile kesin bir şekilde bilinemiyor olması zaten bazı ideolojik yaklaşımların ne kadar temelsiz olduğunu gösteriyor.

Birçok kaynaklara dağılmış durumda bulunan öğretici bazı anekdotları derlemesi bakımından yararlı bir çalışma olmuş. Mustafa Kemal'i biraz da tebessüm ederek okumak güzel. Bir de bu tür kitaplarda anlatılan olayın geçtiği tarih ve yer de hepsinde belirtilirse çok daha yararlı olur.

Bizzat işin içinde yer almış iki kişinin ağzından tartışmalı bir tarih kesitini anlatan değerli bir çalışma olmuş. Elbette yazılanları karşılaştırmalı kaynaklardan ve mantık süzgecinden geçirerek değerlendirmek gerekiyor. Böyle yapınca kişinin yalan yazdığı şeylerden de doğrusunu anlamak mümkün oluyor. Hatta çoğu zaman yazılanlar kadar yazılmayanlara bakarak da tarih öğrenilebiliyor.

Başka hiçbir kaynaktan elde edilemeyecek bilgileri vermesi bakımından eşsiz bir kitap.

Esasen akademik amaçla yazılmadığı için elbette konuyu bilmeyenler için ilk kitap olmaz zaten. Kitaba asıl değer katan, tarihimizin az bilinen ve resmi arşivlere yansıması da pek mümkün olmayan bir kesiti için birinci elden tanıklığa dayalı bir eser olması. İttihatçı lider kadronun yurt dışındaki yaşamlarıyla ilgili mektuplar ve anılardan başka bir kaynak bulmak zaten zor. Belki çeşitli devletlerin (şüphesiz belli bir sansürden geçtikten sonra açılan) dışişleri ve gizli servis arşivleri dışında elimizdeki tek kaynak mektuplar ve bu kitap gibi anı kitapları. Bazı çeviri eksikliklerine rağmen konu hakkında bilgi ve fikir sahibi olabilmek için mutlaka okunması gereken kaynaklardan biri.

Yakın tarihle ilgili çeşitli konularda belgelere dayalı özet bilgiler veren güzel bir derleme olmuş. Özellikle Osmanlı Devleti'nin 1. Dünya Savaşı'na girişi meselesi artık bir tartışma konusu olmaktan çıkmış olsa gerek. Yazarın Teşkilât-ı Mahsusa ile ilgili diğer makale derlemesi kitabı da okumaya değer.