E-Dergi

Oldukça hacimli bir kitap. Belge ve tutanaklara dayanan anlatımı hem iç siyasi yapımızı hem de karar alma sürecimizin nasıl işlediğini gösteriyor. Aslında ben Irak ve Körfez savaşı hakkında yazılanlardan çok Türk siyasi elitinin olaylar karşısındaki tutumunu gösteren kısımlarını ilginç buldum. Son olaylar, Irak, Kürtler, Türkmenler, Çekiç güç gibi konularda bilgi sahibi olmak isteyenler için kesinlikle tavsiye ederim.

1500’lü yılların başında yeni kıtaya ayak basan İspanyollar, kıtaya hastalıkları, ölümü ve savaşı da getirdi. Bu olay Azteklerin ve yaklaşık 30 yıl sonra da İnkaların sonu oldu. Yerlilerin mallarını yağmalayarak daha fazla gümüş elde edemeyeceğini anlamakta gecikmeyen İspanyollar, madenciliğe yöneldiler ve bir süre sonra da zengin gümüş yataklarını keşfettiler.Ve böylece Yeni Dünya sömürgelerinden, iki yüzyıl boyunca, İspanya’ya 80.000 ton gümüş getirildi. Tüm ülkeyi kaplayan bu gümüş dalgasının olağanüstü etkisi, kıtalararası ticarette de kendini gösterdi. Hatta 1585 - 86 yıllarında Osmanlı da bu durumdan nasibini aldı ve geçirdiği ağır develüasyon sonucu, kendi parası (sikkesi) yerine 8’lik İspanyol reali söz sahibi oldu. Öyle ki çeşitli eyaletlerdeki devlet görevlileri bile hesaplarını real üzerinden yapmaya başladılar.Fatihler, Korsanlar, Tüccarlar" İspanyolların Yeni Dünya’daki sömürgecilik yıllarında, talihin olağandışı tecellisi sonucunda keşfettikleri gümüş yataklarının ve yoğun madencilik faaliyetleriyle elde edilen, düşmanlara, korsanlara, hava koşullarına meydan okunarak taşınan İspanyol reali’nin ve hazinelerin efsanevi öyküsüdür.

Mehmet Barlas, Hıncal Uluç, Altemur Kılıç, Orhan Koloğlu, Atilla Dorsay, Şahin Alpay, Leyla Umar, Osman Saffet Arolat, Ömür Üründül, Nuriye Akman, Emine Uşaklıgil, Hıfzı Topuz, Umur Talu...gibi gazetecilerin yaşam öyküleri var kitapta. Kitabın adı oldukça ilginç, yazar derin derken üç şeyi kastettiğini söylüyor bu gazetecilerin köklerinin derinliği; deneyimleri yani mesleki derinlikleri ve de hemen herkesin kitaba ilk bakışta verdikleri anlam devletin ya da devletlerin deriniyle olan ilişkileri. İlginç bir kitap.

Suat İlhan'ın, bilgiyi dönüştürme, çözümleme ve derinlik katma yerine, dağınık bilgileri biraraya getirmeye önem verdiği kitabı, Türk ordusunu övme ya da yerme yerine, şu anki hareket yeteneğini neye borçlu olduğunu, geleneğinin nasıl oluşup geliştiğini ve ordu-siyaset ilişkisini araştıranlar için, bir 'yerli yerine oturtma'ya yarayan bilgiler içeriyor.

Yeniden basımı çoktan hak etmiş olan bu kitap hakkında çok şey söylemek mümkün. Ancak, öncelikle Boğazlar Meselesi'nin aradan geçen yarım yüzyıla karşı değerini yitirmediğini belirtmemiz gerekiyor. Bu inceleme ilk yayımlandığı 1947 yılında, 1945 ve 1946'da ortaya çıkan siyasî durumun anlaşılmasına nasıl ışık tuttuysa, ikinci baskısı da, 1990'lı yılları anlamamıza yardımcı olacaktır diye düşünüyorum. Sorunlarımızın kökenlerini bilmek, yani süreci takip etmek çözüm için ışık tutacaktır.