E-Dergi

Orhan Ş. Koloğlu Cübbailer’in Kelam Sistemi isimli çalışmasıyla Cübbâîler hakkındaki bilgi yoksunluğunun önemli bir kısmını giderdi. Koloğlu eserinin giriş kısmında çalışmasının konusunu, yöntemini ve kaynaklarını izah ettikten sonra kelâmın akla gelebilecek neredeyse tüm konularını yeterince ayrıntılı olarak Cübbâîler açısından ele almaktadır. Bu eser belli başlı kelâmî meselelerinin tümünde iki önemli Mu‘tezilî düşünürün görüşlerinin okuyucu tarafından görülmesini sağlamaktadır. Oldukça kapsayıcı olan bu eserde iki düşünürün ve düşüncelerinin konu edinilmiş olması detayların ve onlar üzerinde yapılabilecek yorumların belirli bir kapsamda kalmasını beraberinde getirmiştir. Dolayısıyla bu eseri Cübbâîler üzerine hazırlanacak literatür için önemli bir başlangıç olarak kabul etmek gerekir.

Özdemir, bu çalışmasında Kur’an savunmasıyla ilgili Mu‘tezile tarafından oluşturulan birikimi bir araya getirme çabasını vermekte olup günümüzde Kur’an hakkındaki benzer iddialara bu birikimden yararlanmanın mümkün yollarını göstermektedir. Bunun yanı sıra yazar, bu çalışmasıyla Mu‘tezile’nin Kur’an’ı savunmak için gösterdiği çabayı gözler önüne serme hedefini de gütmektedir

Mustafa Köse Mutezile’de Entelektüel Düşünce Cahız isimli eseriyle Câhız’ın tartışılmaya değer bir kısım yönlerini ortaya çıkardı. M. Köse, Câhız’ın hayatını genişçe ele aldı. Özellikle siyaset ile ilgili tutumunu okuyucusunun önüne koydu.

Hansu bu çalışmasında Mu‘tezile’nin hadis ve sünneti inkar ettiği şeklindeki iddianın doğru olmadığını sünnetin delil olması konusunda Mu‘tezile’nin sünnî mezheplerden bir farkının olmadığını, rivayetleri değerlendirme noktasında bazı noktalarda farklı bir tutumu sergilediğini ayrıntılarıyla ele almaktadır. Ona göre Mu‘tezile’nin hadisleri değerlendirme tavrının daha sonra hadis şerhçiliğinin gelişmesinde katkısının olduğunu dikkate aldığımızda günümüzde de hadislerin eleştirel akıl tarafından yorumlanmasında pekâlâ katkısının olabileceğini göstermektedir.

Pakiş bu eserinde Mu‘tezile’nin usul-i hamse olarak ifade edilen tavhid ve adalet ilkeleri çerçevesinde Kâdî Abdülcebbâr’ın ayetlere nasıl yaklaştığını ve mecâzî olarak görülen ifadelerin onun tarafından nasıl yorumlandığını saptamaktadır. Ö. Pakiş bu çalışmasında Kâdî’nin yorumlama tekniğinin usulünü ortaya çıkarma hedefi yerine kelâmın temel konuları ile ilgili ayetlerin nasıl yorumlandığını göstermektedir.