E-Dergi

18. yüzyıldan itibaren gerek Osmanlı, gerekse Cumhuriyet aydınlarının hem kıblesi, hem de kâbesi konumunda bulunan Fransız kültürü, uzunca bir süredir yerini Amerikan kültürüne terketmiş bulunuyor. Fransız kültüründen gelip Amerikan kültürünü keşfe çıkan önemli isimlerden biri olan Mehmet Altan, “Amerikan Rapsodisi” isimli son kitabında, pek çok başka ülkede ufuk açarken, Türk aydınının zihnine kol demirleri vuran bu kültürü analiz ediyor. Altan’ın, “Kanatlı Karınca” ve “Matadorun Ölümü”nden hatırladığmız edebi üslûbu, bunca yıl aradan sonra hâlâ tazeliğini ve diriliğini koruyor. Okuyun ve kendiniz karar verin köprülerin altından akan suların her zaman ve her kişi için aynı neticeyi vermediğini...

— İlhami Algör’ün Müzeyyen ve Nezahat Hanımlar arasında geçen tuhaf hayatı, meseleye bir de Albayım’ın karışmasıyla, daha bir içinden çıkılmaz hal almış gibi görünüyor. Postmodernizmin can kaybına hayli müsait sığ sularında gezinen yazar-çizer taifesinin başına ne tür belalar geldiğini biz söylemiş olmayalım ama İlhami Bey Algör duymuş olsun yine de. Nezahat da Nezahat hani! Nedir öyle yüzündeki göz iziyle salınıp savrulup gezinmeler piyasa vakti Urumeli Hisarı civarında? Ya o sol elindeki yarısı dişlenmiş, kalan kısmı gümüşlenmiş elmaya ne demeli tanrı aşkına

Kırk yıldır anadilinden ve anayurdundan uzakta olmak, dönüp sık sık aynaya bakmayı gerektiriyor hiç kuşkusuz. Bu tür durumlarda dönüp bakılabilecek en sağlam ayna ise tarihin ta kendisi. Öyle Emin Oktay kitaplarında veya Yılmaz Öztuna ciltlerinde anlatılan “resmi” veya karşı-tez oluşturuyoruz iddialarıyla ortaya çıkanların yazdığı “gayrı-resmi resmi tarih” değil. İçinde kendi gözlem, sezgi ve perspektifimizle gezinebileceğimiz bir tarih söz konusu olan. Kırk yıldır yurt dışında yaşayan Lâtife Mardin’in, Rudyard Kipling’in bir mısraından yola çıkarak kaleme aldığı “Doğu Doğudur” romanında da bu yapılıyor işte. “Sıvastopol önünde yatar gemiler, Atar da Nizam topunu yer gök iniler” marşında anlamını bulan Kırım Savaşı atmosferinde Osmanlı, Rus, İngiliz ve Fransız ilişkileri, insanı sarsan bir aşk hikâyesi ekseninde anlatılıyor. Mekân 150 yıl öncesinin İstanbul’u ve kişiler bugün arasında gezindiklerimizden çok daha canlı üstelik. İnanmazsanız bakın da kendiniz görün...

Araştırmacı-gazeteci Ruşen Çakır’ın “Derin Hizbullah-İslamcı Şiddetin Geleceği” kitabı Metis Yayınları Siyahbeyaz Dizisi’nden çıktı. Aynı zamanda NTV siyaset danışmanı olan Ruşen Çakır, gerek 17 Ocak 2000 tarihindeki Beykoz operasyonu sırasında, gerekse 24 Ocak 2001’deki Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan ve beş meslektaşının şehit edilmesinin ardından, verdiği bilgiler ve yaptığı yorumlarla hakkında çok az şey bilinen Hizbullah örgütü hakkında kamuoyunu bilgilendirmişti.
Çakır kitabında, değişik çevrelerin komplo teorilerinin tersine, Okkan suikastını örgütün bir “intikam eylemi” olarak değerlendiriyor ve Hizbullah’ın 24 Ocak 2001 tarihinden itibaren yeni bir döneme girdiğini ileri sürüyor. Örgüt itirafçısı Abdülaziz Tunç ile uzun bir söyleşi ve Diyarbakır DGM Ana Hizbullah Davası’nın giriş bölümünün tam metninin de yer aldığı kitapta Hizbullah’ın sosyolojisi hakkında ilginç bilgiler mevcut.

Ünlü sinema yönetmeni Elia Kazan’ın eşi olan Frances Kazan, New York’ta “Türk Dili ve Edebiyatı” tahsili sırasında bir hatıratına rastladığı Halide Edib’in peşini bırakmadı bir daha. Bütün eserlerini peşpeşe okudu ve daha sonra da kafasındaki Halide Edip imgesini oturup bir romana döktü. Roman sadece Halide Edib’i değil, “Sinekli Bakkal” yazarının şahsında, bütün bir meşrutiyet dönemi atmosferini de anlatıyor. Jöntürkler’in bitmek tükenmek bilmeyen “hürriyet” aşkının tuhaf yansımaları kadar, Amerikan Kız Koleji’nin ilk Müslüman öğrencisi olan Halide Edib’in hayatla ilişkisi de çarpıcı tarihsel kesitler seriyor gözlerimizin önüne. Gül Çağalı Güven tarafından başarılı bir çeviri ile Türkçe’ye aktarılan roman, “Halide” adıyla Sistem Yayıncılık tarafından yayımlandı. Aşağıda, Frances Kazan’la “Halide”nin ABD’deki yayıncısı Random House’dan Stephan Greco’nun yaptığı bir söyleşiyi okuyacaksınız. Söyleşi, Selin Habbab tarafından Türkçe’ye aktarılmıştır.