E-Dergi

Eşine az rastlanır bir kişisel birikimin sözlük biçiminde dışavurumu. Zeki Tez ilgili olduğu alanlarda (kimya, simya, ortaçağ Avrupa deneysel bilgisi, kısmen mitoloji vb.) farklı kültürel kök dillerden derlenmiş 10 binden fazla sözcüğü maddelendirmiş bu çalışmasında. Tematik bir sözlük denemesi olmaktan çok kişisel entelektüel birikimin derlenmesi amacına hizmet etmesine karşın, kaynak metin olması amacıyla bulundurulması gerekli bir yapıt.

Son derece isabetli seçilmiş bir derleme. Çevirisi, kitabın okunabilirliğini olumlu etkileyecek denli başarılı yapılmış. Temel bilimler, psikoloji, tıp, jeoloji gibi alanlarda işinin erbabı popüler bilim yazarlarının parlak metinlerden oluşan çok kısa sürede bitireceğiniz, didaktik olmasının yanısıra düşündürücü pasajlar barındıran yapıt.

19.yy'ın imparatorluğun en uzun yüzyılı olması sanırım imparatorluk dışında bilhassa batı dünyasında zamanın akış hızının artmasıdır. Ortaylı, günümüze ışık tutan bir muhasebe gayretinde olmaya özen göstermiş. Nesnel olma çabası takdire değer. Üslup, muhteva, verilerin değerlendirilmesi, konuları zamansal ve mekansal manada mukayeseli neticelendirme ve değerlendirmesine ilaveten konular o uzun yüzyılı yansıtacak biçimde seçilmiş. Bunların dışında, Abdullah biraderlerin fotoğraflarından seçilen görsel malzemelerin kullanımı da başarılı ve etkileyici.

Eser antropolojik yaklaşımın gölgesinde kalmış, matematiksel yanı fazla ayrıntılandırılmamış. Önemli gördüğüm eksikliklerden biri de, geleneksel Japon matematiği "wasan"ı görmezden gelmesi. Dönemsel olarak kitabın incelediği etnomatematik öğelerden oldukça geç geliştirilen (17-19.yy) wasan, sanırım zaman çizelgesinin kurbanı olmuş gibi görünüyor. Bunun dışında kitap merak uyandırıcı nitelikte bilgi ve görsel malzemeyle zenginleştirilmiş. Tavsiye ederim.

Kuantum mekaniğinin felsefi bir perspektif kazanması amacıyla kaleme alınmış, önemli ve bir kısmı hala net olarak yanıtlanmamış (ve belki de yanıtlanamayacak olan) sorular soran bir eser. Çevirisi oldukça başarılı.