E-Dergi

Hacmi ufak olsa da yoğun bir eser olduğunu belirtmem gerek. Özellikle realizm-antirealizm tartışmalarına değinilmesi Türkçe literatürdeki sınırlı çalışmaları göz önüne alırsak oldukça kıymetli görünüyor. Her ne kadar iki görüşün argümanları betimsel olarak ele alınmış olsa da yazarın anti-antirealist bir bakış açısı olduğunu sezinledim. Ayrıca realizme karşı yöneltilen ve anti realist argümanları desteklemede oldukça güçlü bir pozisyonu desteklediğini düşündüğüm "historik bilimlere" neredeyse hiç değinilmemesi bana göre kitabın eksik yönlerinden birini oluşturuyor. Yine 3. bölümü oluşturan sınır çizme konusunda daha çok bilim-sahte bilim ayrımına odaklanılmış. Halbuki epistemik açıdan bilimin sınırları problemi daha belirgin bir şekilde vurgulanabilirdi. Nitekim kitabı okumaya başlarken ki beklentim de daha çok bu yöndeydi. Her halükarda istifadeden hali bir eser değil. yazarın emeğine sağlık.

dostum kitabı almışsın ama okumamışsın bile. Kitabın ana konularından biri de "İslam düşüncesinde evrim fikri batıdan daha eski bir geçmişe sahip. Mutezili Kindi'den, Sunni İbn Haldun'a, Osmanlıda da Erzurumlu İbrahim Hakkı'ya dek." görüşünün olmadığını ortaya koymaktır:))

İslam öncesi Türk devletleri hakkındaki bilgilerimiz büyük oranda Çin ve diğer non-Türk kaynaklara dayandığından doğrudan Türklerin gözünden kendi tarihlerine ilişkin bilgiler oldukça önemlidir.Göktürk Kitabeleri Türkleri kendi nazarıyla öğrenebileceğimiz ilk tarihsel kaynaktır.İçerisinde çok değerli bilgiler var.Ayrıca alt metin okumalarıyla dönemin Türk Kültür hayatına dair ipuçları bulabiliyorsunuz. Mesela ben hep eski Türkler'de kölelik ve cariyelik olmadığına dair yorumlar okurdum. Ancak Göktürk Kitabelerini okuduktan sonra kölelik ve cariyeliğin de en az diğer toplumlar kadar eski Türkler'de yaygın bir müessese olarak varlığını koruduğunu gördüm. Bu da tarihi ikinci el kaynaklar üzerinden değil asli kaynaklar üzerinden tarihi okumanın önemini göstermesi açısından fevkalade önemli bir örnektir.Satır aralarında oldukça derin özlü sözler de bulunuyor;"Zamanı Tanrı yaşar,insanlar ölmek için yaratılmıştır" gibi.Bu açıdan bir milletin "otobiyografisi" nazarıyla okunabilecek bir eser.

Orijinalini Zeki Velidi Togan'ın İran'da bulduğu bu seyahatname aslında tam nüsha değil.Bu eksik haliyle dahi İslam öncesi Türk kültür ve sosyal hayatına dair hiçbir yerde erişilemeyecek bilgiler buluyoruz.İslam öncesi Türk toplumları yaşam biçimi itibariyle nomadik bir toplum olduğu için arkalarında çok fazla yazılı eser bırakmamışlardır.Bu da onları farklı milletlerin anlattıkları kadarıyla tanımamıza sebebiyet veriyor.İbn Fadlan'ın işbu eseri bu açıdan çok önemli.Bazıları içerisinde abartı bilgiler mübalağalar uydurmalar olduğunu ileri sürse de farklı kaynaklarla yapılan mukayeseli çapraz okumalar aslında İbn Fadlan'ın doğruluk değeri yüksek oldukça kıymetli bilgiler verdiğini gösteriyor.Türkler haricinde bilgi verdiği bir diğer toplum ise Ruslar.Özellikle Ruslardan bahsederken sanki The Vikings dizisinden enstantaneler izliyor gibisiniz.Hacmi küçük ancak muhtevası yoğun akıcı bir içeriğe sahip olduğundan seyahatname severlerin müstağni kalamayacağı bir eser olduğunu düşünüyorum.

Dizisi/filmi çekilen kitaplara ilgim olduğu için bir de romanın kendisini okuyayayım dedim. Edebi açıdan yavan ancak oldukça akıcı bir üslüba sahip. Olay örgüsü sizi içine çektiği için kısa sürede bitirilebilecek bir eser. Ben diziyi izleyip gelenler için kısa bir değerlendirme yapacağım. Kitap ortalara kadar diziyle aynı temada. Ancak sonlara doğru oldukça farklılaşıyor. Dizideki renkli karakterden olan Derviş K. kitapta yok. Halil Bey’e çok az yer verilmiş. Eda dizideki eda değil. Kitaptaki Eda’dan bir noktada tiksinebilirsiniz. Şehzadem hitabı dizideki gibi çok göze batar şekilde kullanılmıyor. Bu açıdan dizi/film versiyonundan daha az beğendiğim bir eser oldu. (Genelde tersi olur). Ayrıca Turgut’un iç çatışması belirgin bir şekilde işlenmemiş. Derdi inançları mı yoksa ailesi mi bu durum da oldukça muğlak kalmış.