E-Dergi

Bir sürü yan hikaye anlatıp ana hikayede kalma, kalabilme sanatı.

Abhazya kırsalından hikayeler. Çik kim? Yazar. Muhus neresi? Sohum.

"Bizim avlunun çevresinde oturanlardan kimsenin saati yoktu. Babam gibi birkaç erkeğin saatleri varsa da sabahleyin evlerinden çıkarlarken bunları kollarında ya da ceplerinde alıp götürürlerdi. Geriye kalanlardan hiçbirinin, yani kadınların, çocukların, benim kaçık dayımın, köpeklerin, kedilerin, tavukların saat denen aygıtla bir alışverişi olmazdı."

Herkesin zamanı farklıdır. Hikayeler sırayla bu "herkes"i anlatıyor. Bir hikayede karşınıza çıkan kahraman bir başka hikayede de "yancı", "tamamlayıcı" olarak çıkar.

Eleştirmen Natalya Ivanova şunları söylüyor İskender'in öyküleri için: "Bu öykülerde kahkaha korkuyu yener. İskender negatif mizahı reddeder. Onun mizahı, görgü hocalığından, ahlak terbiyeciliğinden ve kurgudan uzaktır. Doğrusunu isterseniz, bu pikaresk mizahı - neşeli yalanlar, aldatmaca ve ikiyüzlülüktür. O bunları onaylayarak yok ediyor."

Frank eski arkadaşının / eski patronunun cenazesi için Milano'ya iner ve bütün karakterler romana girmeye başlar: Tennyson, beş yıldızlı bir otel, pandemi, otelde gizlice yaşayan bir göçmen aile vd. Romanın ilk bölümü neredeyse pandemi kaydının tutulduğu müthiş bir bölüm.

Sonra eski arkadaşının cenaze töreninde karşılaşacağını düşündüğü ve karşılaştığı kişiler de bilinç akışıyla romana girerler: eski arkadaşlar, eski sevgililer, eski hatıralar. Tim Parks burada da "örgücülüğünü" konuşturuyor.

Bir de Tennyson hikayesi var: bütün büyük romancılar gibi Tim Parks da şiire çok büyük bir saygı duyuyor ve sevdiği şiirleri hep tersinden anlıyor.

Göçmen aile konusuna gelince... Frank, yani "beyaz" kahramanımız o aileye yardım ederek bir dönüşüm mü geçiriyor? Tim Parks'ın bunu anlattığı yerler çok güzel. Hatta takdire şayan. Çünkü Parks da bir "beyaz".

Olga Sedakova, Dante'nin sanatı için "sanat doğuran sanat" demiş. Manguel 60 yaşında okuyor İlahi Komedya'yı ve hakkında 400 sayfalık bu kitabı yazıyor.

Mandelştam "galeyan ve çığlık dolu bir yapıt" diyordu İlahi Komedya için. Boccaccio rengarenk bir tavuskuşuna, Borges de ayrıntılı bir gravüre benzetiyordu. Mazzotta bir ansiklopedi olduğunu düşünüyordu. Manguel ise yazdığı bu 400 sayfalık kitabın girişinde "sınırsız bir kitap" diyor.

Merakla yola koyulan yazarın sayısız sorusu var. Kitap 17 bölüm. Her bölümün başlığı soru işaretiyle sonlanıyor: Merak Nedir? Neyi Bilmek İsteriz? Nasıl Akıl Yürütürüz? Düşündüğümüzü Nasıl Görürüz? Nasıl sorgularız? Dil Nedir? Ben Kimim? Burada Ne Yapıyoruz? Yerimiz neresi? Ne Açıdan farklıyız? Hayvan Nedir? Eylemlerimizin Sonuçları Nelerdir? Neye Sahip Olabiliriz? Şeyleri Nasıl Düzene Koyabiliriz? Daha Sonra Ne Geliyor? Olaylar Niçin Meydana Gelir? Hakikat Nedir?

İlahi Komedya "bahane", Manguel sorular sorarak, cevapları kazarak yoluna devam ediyor.

Bir "buluntu". Yazarın ölümünden 70 yıl sonra ortaya çıkmış.

Fallada morfine para yetiştiremez. Zimmetine para geçirir. Yargılanırken "aleyhine kanaat oluşturması" için dava dosyasına Fallada'nın yayımlanmamış beş öyküsünü ekleyen adli tıp uzmanı Ernst Ziemke, farkında olmadan, edebiyat tarihine beş altın çivi çakar.

"Dünyanın güzelliğinden intikam alan" öyküler.

Toronto'da verilen bir dizi konferanstan yola çıkılarak hazırlanmış. Manguel'in yelpazesi çok geniş: Dil ve tarih, toplum ve "ötekiler", kimlik ve benlik, şiddet ve hoşgörüsüzlük, kelimeler ve kelimelerin "sahipleri", kitaplar ve yazarlar.

Bir yanıyla da hikaye ve hikaye anlatıcılığı üzerine bir kitap. Hikayeler karşısındaki "ortak heyecanımızı" ve onları okuma stratejilerini tartışıyor. Çıkış noktası ise şu (Manguel, Döblin'den el alarak söylüyor): "Hikayeler dünya deneyimimizi, kendimizi ve başkalarını kaydetme yöntemimizdir."

Kitabın çok okuyan ama "okumanın zevkleri" üzerine pek düşünmemiş okurlar için de müthiş soruları var. Manguel'in soruları "zamansız" sorular. Muhtemelen, elli ya da yüz yıl sonra da bu sorularla tartışıyor olacağız.

Kitap 5 bölümden oluşuyor. İlgili okur için bölüm başlıkları.

"Kassandra'nın Sesi"
"Gılgamış Tabletleri"
"Babil'in Tuğlaları"
"Don Quijote'nin Kitapları"
"Hal'in Ekranı"