E-Dergi

Kitap çok kapsamlı ama dikkat edilmesi gereken Almanlarin gözünden bir Talat Pasaya bakiyoruz. Objektif olduklari, bazi cümleleri çıkar için yazip yazmadıkları tartışılır. Kitap genelde bir araştırma konusu olduğu çok açık. Hem Osmanli- Alman ilişkilerini anlamak hemde Talât Paşanın kişiliğini okumak için çok verimli bir kitapti.

1943 yılında Talat Paşanın naaşının Almanya'da n Türkiye'ye getirilmesi üzerine Hüseyin Cahid Talat Paşa diye bir kitap yaziyor. Kisa da olsa Talat Paşayı anlatan, ilk okunması gereken kitaplardan biri. Yakin bir arkadaşın vefa borcunu ödemesi gibi gelir bana.

"Vezir esbabi asla derileşemezdi sende
Sen zorla büyüktün, ne kadar istemesende

En sonra eğildinse de kurşunla eğildin
Altınlar akarken de züğürt ölmeyi bildin"

Daha detaylı editörel bir çalışmayla cok basarili olacak bir kitap aslinda. İçindeki yanlis bilgilerde güncellenip tekrar basilabilir. Uzun süre konu olarak son dönem okumalari yaptığım icin icinde hic bilmediğim bilgilerde oldu. Ya da düzeltilmesi gereken yanlışları bulmam da. Enver Paşanın Leninle görüşmesi olmadi. Zamaninda böyle bir olay ortaya atılmış ama onun ötesinde gerçekliği kanıtlanmamiş. Enver Paşa içinde önemli sayilacak bu görüşmeye kendi mektuplarinda yer vermemiş. Genel olarak beğendiğim bir kitap ama düzeltilip tekrar basilmaya ihtiyaci var.

Kitap sanki Binbir Gece masalları, doğu mistizimiyle yazılmış gibiydi. Yazarin Osmanlida asker olarak bulunmasına rağmen Enver Paşanın aile hayati yani haremi efsanelestirerek anlatmadan duraramiş. Dogruyu arayanlar için bu satirlar tuhaf gelebilir hatta kızgınlık sebebi bile olabilir. Ama ben okurkem güldüm Batı icinde yaşa da Osmanlıya bakışının değişmeyeceğini anladim. Tabi kitapta çoğu yerler ve kişiler hataliydi. Kim kimin kardeşi, kızı bunlari karıştırmış. Ama dediğim gibi Doğu Hikayeleri, Binbir Gece Masallari tarzinda okumak isteyenler için ilgi çekici ve okumasi kolay bir kitap.

Cumhur, kelimesinin Osmanlı da daha çok ne zaman ortaya çıktığı tarihsel süreçte nasıl anlamlar yüklendiği, monarşinin ve padişahların, cumhur ve cumhuriyet karşısında duruşlarını, bazı devlet adamlarının zamanla cumhuriyet fikrine yönelmesini izah ediyor. Cumhuriyet fikrinin zaten Osmanlıda son 17-19 yüzyıl ya da en geç ortaya çıktığı biliniyor. Ama burada sorulması gereken kimin cumhuriyeti, ya da cumhuriyet yönetiminden ne anladığı. Atatürk'ten öncede cumhuriyet fikrini savunan aydınlar var. Ama birebir aynı olduğunu söylemek mümkün değil. kitap bu tarz kavramlar üzerinde duruyor.