E-Dergi

Çok beğendim. Neredeyse bütün bir yirminci yüzyılı yaşamış, İmparatorluk döneminde doğmuş başarılı ve çalışkan bir idareci ve müteşebbisin 38 yıllık notları var. Benim için en çarpıcı olanı şu: Kazım Taşkent Yapı Kredi Bankasının kurucusu. Yıllarca başkanlığını yapmış. Ama emekliye ayrıldıktan yalnızca iki buçuk yıl sonra Bankadaki bütün ayrıcalıklarından vazgeçmiş. Sebebi tabii ki sonraki yönetim kurulunun kıymet bilmezliği ve kıskançlığı. Bankanın 30. yıl broşüründe Taşkent'in ismini koymamışlar. Düşünebiliyor musunuz, bankanın varlık nedeni olan, bankayı kuran ve yıllarca yöneticiliğini yapan Taşkent'in ismini koymaktan imtina etmişler. Bunu da kitabında belirtmiş rahmetli. Sayfa 33. Çok acayip bir durum bu. Okurken ben üzüldüm ve yapanlar adına utandım. Hiç mi değişmez bir ülke. Yazık.

Beni en çok şaşırtan bu kitabın yazıldığı tarihte Falih Rıfkı Atay'ın sadece 21 yaşında olması. O yaşta böylesi bir derinlik ve ebedi bir üslup sahibi olabilmek hiç kuşku yok ki ancak dönemin ve çağın koşullarıyla açıklanabilir. Sayfa 95'te yer alan Topçu Teğmen Osman Bey'in şehit ediliş hikayesi ise adeta bir film şeridi gibi zihnimden geçti ve beni çok etkiledi. Bu vatanı ayakta tutan dürüst, idealist ve cesur şehitlerimizin önünde saygıyla eğiliyorum. Mekanları cennet olsun. Rabbim onları yanına alsın. Herkes okumalı. Gençlere mutlaka okutmalı. Falih Rıfkı büyük bir yazar.

Osmanlı İmparatorluğu'nun en uzun yüzyılının sonlarında doğmuş, Günümüz Türkçesinin, modern edebiyatımızın kurucu isimlerinden biri Ömer Seyfettin. Kitap iki ayrı bölümden oluşuyor. İlk kısımda 1917 ile 1918 arasında günlük olarak tuttuğu kişisel hayatına ve dönemin edebiyat çevrelerine ilişkin notları var. İkinci kısımda ise bence yine ilk bölümle yani kişisel hayatıyla, başarısız evliliği ile yakından ilişkili bir hikaye bulunuyor. Öte yandan dönemin edebiyat çevrelerine ilişkin yazdıkları ise bir başka çarpıcı boyut. Yahya Kemal'e edebiyatımızın Kabakçı Mustafa'sı diyor örneğin. Her cümle insanı sarsacak bir duyguya dokunuyor: "O kadar soğuk ki. Küçücük odamı ısıtamıyorum. Ellerim üşüyor." Seyfettin'in elleri üşüdüğü için çok istediği halde yazamadığını vurguluyor. Kısacık bir kitap. Hepi topu 50-60 sayfa ya var ya yok. Ancak yüreği olan herkesi etkileyecek türden cümlelerle dolu. Mutlaka okuyun. Hatta Ömer Seyfettin'in tüm hikayelerini okuyun.

Gelmiş geçmiş en büyük eserlerden biri Denemeler, insanlık tarihinin görüp görebileceği en büyük yazarlardan biri de Montaigne. Onu ancak filozof-imparator Marcus Aurelius, Shakespeare ve Tolstoy ile kıyaslayabiliriz büyüklük olarak. Dönüp dönüp yeniden okuyorum. Başı sıkışan, kendine güvenini kaybeden, içi bunalan, hayatın anlamını sorgulayan herkesin başucu kitabı Denemeler. İn me omnis spet est mihi. (Bütün umudum kendimde - Terentius) diye başlayan bölüm onun zamansızlığının en güzel kanıtlarından biri.

Türkiye'de sosyal bilimler alanında gerçekten dünya kalitesinde eser veren ender isimlerden biri Murat Belge. Türk ve Rus modernleşme serüvenlerine edebi açıdan karşılaştırmalı yaklaşımı ise bizde ki modernleşme külliyatı içinde hem farklılığı hem de nitelikli haliyle sıradışı bir katkı. Mutlaka okunmalı.