E-Dergi

İlk defa Eagleton'ın üslubunun seçtiği araştırma nesnesine pek uymadığını fark ettim. Daha sistematik tarzda ortaya konulması gereken bir eleştiri olmalıyken üslubun şehvetine kapılıp çok fazla altı doldurulmamış argüman ileri sürüyor.

Belgesel niteliğinde bir kitap. Yazar kendi argümanlarını öne çıkarmaktan ziyade epey aktarımda bulunmuş, yer yer okuyucuya doğru sorular sorarak kanaatini kendinin belirlemesini sağlamaya çalışmış. Türkçeye çevrilmiş olanlar arasında bu konulara dair okunabilecek en iyi birkaç kaynaktan biridir.

Kitap esasen Jung'un değil, içinde sadece bir makalesi var; geri kalan makaleler başka yazarlara ait. Bu kitabın vücuda gelmesi için Jung'u zor ikna ettiklerini biliyorum, zira artık çok yaşlıydı ve bu tür tekliflere genellikle olumlu dönmüyordu. Yani aslında kitapta Jung'a ait okuyacağınız makale, onun en olgun düşüncelerini içeriyor. Bu açıdan kıymetli.

Kitabın ününü hak ettiğini pek düşünmüyorum. Zira faşist, nasyonalist ve sosyalist rejimleri attığı "kolektivist" torbası kendisi için kullanışlı bir tasnif edici olmasına rağmen, bilhassa sosyalizm özelinde ileri sürdüğü argümanların hatırı sayılır kısmı zayıf, bir kısmı da artık geçersiz. Örneğin, ekonomik aktivite içindeki fertlerin karar alma ve uygulama süreçlerindeki, tercih ve yönelimlerindeki çeşitliğinin yol açtığı olağanüstü sayıda verinin hesaplanmasının mümkün olmadığını iddia ettiği planlamaya ilişkin olanı. Hayek'in bu merkezi öneme sahip iddiası artık geçersiz, zira yapay zekâ teknolojilerinin gün geçtikçe geliştiği çağımızda bu sözde "hesaplanamazlık" artık söz konusu bile değil.

Benim ömrüm boyunca okuduğum en yüreğe işleyen yapıtlardan biridir. Ayrıca yazarının da çok duru bir üslubu var.