E-Dergi

İnsanlığımı Yitirirken kolay okunan ama kolay sindirilen bir kitap değil. Okuyucuya umut vermek gibi bir derdi yok. Belki de bu yüzden bu kadar gerçek. Dazai, insanın karanlık tarafını yumuşatmadan, süslemeden anlatıyor. Kitabı bitirdiğinizde “beğendim” demekten çok, “etkilendim” demek istiyorsunuz. Çünkü bu hikâye, başkasının hayatını anlatıyor gibi görünse de, insanın kendi içindeki kırılgan yerlere sessizce dokunuyor.

Pinokyo, doğduğu andan itibaren özgürlüğün cazibesiyle sorumluluğun ağırlığı arasında savrulur. Yalan söylediğinde uzayan burnu, yalnızca çocuklara verilmiş bir ahlak dersi değildir; insanın gerçeği inkâr ettikçe kendini ele vermesinin güçlü bir simgesidir. Collodi, Pinokyo’nun her hatasında onu affetmez; aksine sonuçlarıyla yüzleştirir. Açlık, yalnızlık, kandırılma ve pişmanlık, masalın karanlık ama gerçekçi yüzünü oluşturur.

Hagakure’nin merkezinde yer alan “samurayın yolu ölümdür” anlayışı, bireysel iradeyi ve sorgulamayı neredeyse tamamen dışlar. Bu bakış açısı, ahlaki değeri yaşamın kendisinden değil, efendiye koşulsuz itaattan türetir. Günümüz perspektifinden bakıldığında bu, erdemden çok itaatin yüceltilmesi gibi okunabilir. Tsunetomo’nun idealleştirdiği samuray figürü, düşünmekten çok uygulayan; tereddüt etmektense yok olmayı seçen bir özneye dönüşür.

Şimdiki Çocuklar Harika, Aziz Nesin’in çocuk edebiyatı adı altında yetişkinlere de güçlü bir ayna tuttuğu, zamansız bir kitap. Mektup biçiminde ilerleyen anlatı, iki çocuğun gözünden okul düzenini, öğretmen-öğrenci ilişkilerini ve yetişkinlerin çelişkilerini görünür kılar. Çocukların dili yalın ama zekice; masumiyetle alay arasında gidip gelen bir yerden konuşur.

Kitabın en çarpıcı yanı, çocukların “söz dinlemeyen” değil, sorgulayan bireyler olarak çizilmesidir. Aziz Nesin, yetişkinlerin kutsallaştırdığı kuralları çocuk aklıyla sorgulatırken, aslında sistemin ne kadar mekanik ve ezberci olduğunu ortaya koyar. Bu yönüyle kitap, yalnızca çocuklara değil, eğitim anlayışına ve yetişkin otoritesine yöneltilmiş ince bir eleştiridir.

Eleştirecek olursam: Kitap bazı okurlar için fazla sakin olabilir. Büyük kırılmalar, dramatik patlamalar bekleyenler için “bir şey olmuyor” hissi yaratabilir. Ama aslında olan şey çok ince: iki insanın birbirini yeniden keşfetmesi.

Benim için Sabahın Üçü, geceye ait bir kitap. Gürültüyle değil, sessizlikle çalışıyor. Okuduktan sonra insanın içinde hafif bir sızı ve aynı zamanda tuhaf bir huzur bırakıyor.
Bu kitap bence “büyük olaylar” anlatan bir roman değil; büyük duyguları küçük anların içine saklayan bir hikâye. Carofiglio burada polisiye kimliğini tamamen geride bırakıyor ve neredeyse çıplak bir anlatımla, bir baba-oğul arasındaki mesafeyi ele alıyor.