E-Dergi

ağır olmayan bir dille 100 seneyi anlatan, önemli veriler içeren tam anlamıyla bir ders kitabı. politik açıdan yazarın devletçi bakışı yer yere epey sırıtıyor. çağlar keyder'in türkiye'de devlet ve sınıflar adlı eseriyle birlikte okunmasını öneririm.

bu kitaba ne kadar methiye düzülse az. türk burjuvazisinin doğuşu ve serpilişini tc'nin doğuşu ve gelişmesiyle içiçe ele alan kitaplar arasında en içgörülü, en evrensel ve en derin olanı uzak ara. 80'lere yaklaştıkça nesnellikten uzaklaşsa da 1970'e kadar olan analizlerinin benzersiz ve son derece gerçek olduğunu düşünüyorum. cumhuriyet tarihi, kemalizm, ittihatçılık vs gibi konularla ilgili bir hoca olsam ders kitabı yapardım.

söylenecek çok fazla bi şey yok. pek çok önemli eserin önünü açmış bir dönüm noktası bu kitap. osmanlı'ya sığınan fransız protestanı bir askerin yaşamını anlatırken olduğu gibi, yer yer sıkıcı ayrıntılara girip, malümatfuruşçu bir havaya bürünse de berkes gibi devrinin neredeyse tek büyük entelektüelinin yoğun araştırmalarından süzülen değerli analizleri bize kazandıran, çok çok önemli bir eser.

maalesef böylesine önemli bir mevzuyu yabancı bir yazardan okuyoruz. ama açıkçası bizimkiler bu kadar yansız ve derinlemesine ele alamazdı. david kushner neyi alıp neyi almayacağını bizim yapamayacağımız kadar iyi bellemiş. çok önemli dönüm noktalarını ve ideolojik çizgileri kitaba dahil etmiş.

kült bir eser. yazarından bile ünlü oryantilizm (şarkiyatçılık) kavramını literatüre sokmuş, batılı aydınlarda derin bir sarsıntıya neden olmuş, bizim gibi yarı batılı toplumların halktan kopuk aydınlarında da soğuk duş etkisi yaratmış bir eser. yazarların doğuya bakışına ne kadar alıştığımızı görmek ve bu algıdan uzaklaşmak isteyenler için vazgeçilmez bir deşifrasyon aracı.