E-Dergi

Hugo, kitaptaki hikâyeye önce kendi inanıyor, sonra bir idam mahkûmunun yerine bizzat kendisi geçiyor ve hikâyeye böylece bizi de inandırıyor. Bu saatten sonra ise sanki biz de onunla birlikte bir idam mahkûmunun yerine geçiyor, onun iç hesaplaşmasını yaşıyor, aslında bir anlamda kendi kendimize derinden kulak veriyoruz. Bu bizim başımıza gelseydi ne olurdu? En büyük soru bu aslında. Victor Hugo'yu büyük yazar yapan ve eserlerini kült haline getiren yazdıklarını işte böyle yaşaması ve bize de yaşatmasıdır. Eser mükemmel, yazar mükemmel, çeviri çok iyidir tavsiye ederim.

Bu kitap herhangi bir zamanın kitabıdır. Belirli bir zamanı yoktur. Bu kitap bir yerde hasbelkader var olan insanların gücü ellerinde tutmak için diğerlerine hayatı yaşanmaz kılmasıdır. Bu kitabın muhatabı yaşamış, yaşayan, yaşayacak olan herkes, zamanı da yine her zamandır. Kısaca bu kitap, otomatik bir çağın otomatik insanlarını konu edinmektedir. Birer meta, makine haline gelen, getirilen ve insanlıklarını kaybedenleri, kaybettirilenleri anlatan kara bir romandır bu. Bir başyapıttır ve bu çevirisi de çok iyidir.

Gogol, bütün eserleri okunması gereken büyük bir yazardır. Çünkü o hayatını eserlerine vakfetmiş, gerçek ile kurguyu dehayla birleştirmiştir. Bu yüzden okurken onun hayatını da bilmek gerekir diye düşünüyorum. Mesela 'Bir Delinin Hatıra Defteri'nde bizzat onu görürsünüz. 'Palto' eserinde devlet memuriyetini kendi isteğiyle terk etmiş bir Gogol'ün sisteme eleştirisini bulursunuz. 'Burun' hikâyesinde hayatı boyunca yamuk burnuyla alay edilen Gogol'ün burnunu bilmeden hikâyeyi anlayamazsınız. Kısaca, Dostoyevski'nin de dediği gibi, (Rus yazarlar için) 'Hepimiz, Gogol'ün Palto'sundan çıktık.'

Her ne kadar bu kitapla birlikte Milton'a, 'Şeytanın Avukatı' yakıştırması yapılsa da eser bilinen manasıyla şeytana övgü eseri değildir. Bu eserin derinliğine nüfuz ettiğiniz zaman onda birçok felsefî ve sosyolojik detaylar, farklı bir evren, farklı bir bakış açısı bulacaksınız. Esere inanç penceresinden bakmak yerine edebi bir kurgu gözüyle bakılmalıdır. Zira inanç gözüyle bakıldığında da birçok sahnede şeytanın mağlubiyeti görülebilecektir. Eserin çeviri ve baskısı da çok iyi, kesinlikle tavsiye ederim.

Kitap yazmaya başladıktan sonra okudum bu başyapıtı. Evet bu bir başyapıt ve ben bir romancı olarak ondan epeyce faydalandım. Dante bu eseriyle şiirin romanını yazmıştır diyebilirim. Bu eseri başyapıt yapan inancı yansıtma biçiminden ziyade, -ki bu inanç benimki ile hiç örtüşmüyor- kurgusu, düş gücü, destansı dili ve şiiirselliğidir. İçeriğindeki felsefi, mitolojik ve sosyolojik hava da okumaya ayrı bir tat katıyor. Sanki eski çağlarda destansı bir yolculuğa çıkarıyor sizi. Eser hakkında yazılacak pek çok şey olsa da okuması zor, dikkat isteyen, çevirisi ve basımı ile harika bir yapıt diyerek artık yoruma bir nokta koymalıyım.