E-Dergi

Erguvan ağacı en sevdiğim, hatta mevsiminde hayran hayran izlediğim bir ağaçtır. Kokusu, rengi, duruşu beni cezbeder. Bu kitaba da isminden yakalandım diyebilirim. Hiç te yanılmamışım. Çizilen portreler, siyasi tarih, ilişkiler ve kesişmeler bir yana, İstanbul'un erguvan zamanı betimlemeleri bir harika. Şiirsel bir tadı var. Tarif edilen her sokakta erguvan kokuları ile dolaştım. Gençliğimizde bir dönem hepimizin yaşadığı, kıyısından döndüğü olayların anlatımı hem hüzünlendirici, hem de yeni nesillere bir ders gibi ... Bir yabancının gözünden tarihin incelenmesi de orijinal bir fikir gibi görünüyor. Sonuç olarak duyarlı okurun takdir edeceği bir kitap.

Çok hüzünlenerek okuduğum romanlardan biri. Roman ama Afganistan yakın tarihi ile de ilişkili bir roman. Doğu toplumlarına ait gelenek ve görenekleri, tabuları, ayrımcılığı çok güzel anlatan bir roman. Aynı zamanda koşulsuz sevgiyi de anlatan bir roman. Sürpriz ilişkiler, varolma savaşı, zenginliğin de para edemediği anlar. Her şeyden öte, savaşın pisliği ve insanın sınır tanımayan zulmü. Gözyaşlarımı tutamadığım, gerçekten üzüldüğüm ama herkese tavsiye edebileceğim bir roman.

Neden dedesi Çanakkale'de savaşmış bir İngilizin yazdığı bir roman bana bu kadar yakın ve tanıdık geliyor? Niye kendi savaşlarımız hakkındaki detaylı bilgilere, ancak bir yabancı yazarın eserinde ulaşabiliyoruz? Anadolu'yu, Ege'yi, Ege'nin bir kasabasını ve oradaki yaşamı nasıl bu denli iyi betimleyebiliyor, bize o sıcaklığı yaşatabiliyor? Bir Mustafa Kemal tanımını nasıl bu kadar güzel yapabiliyor? Olayları nasıl bu denli doğru, detaylı tahlil edebiliyor ve kağıda aktarabiliyor?
İyisi mi ben soru sormayı bırakayım. Gördüğüm, tanıdığım, tanıştığım her kitapsevere tavsiye ettiğim, beni bu denli derinden etkileyen bu eseri, kitapyurdu müdavimlerine de tavsiye edeyim.

Bir Türk olarak nasıl da övünmüş, mutlu olmuş ve çok genç te olsa bu kadar iyi bir yazar olduğu için Hakan Günday'a övgüler yağdırmıştım; Zadie Smith te kutlanmayı hak eden bir genç yazar. Aldığı ödüller, övgüler ya da okuduğum anlamsız yergilerin beni etkilemesi söz konusu bile olamaz. Hayatımda hiç bir kitabı, biri yerdi ya da övdü diye okumadım. İki yönde de beğenilere eşit durdum ve okuyacağım kitapları hep kendim seçtim. Babamın bir tavsiyesi sonucu hiç bir kitabı yarım bırakmamaya çalışırdım tecrübesiz bir okurken. Ancak artık sarmayanı o anda bırakıyorum.
Zadie Smith'in bu eserine gelince, eser diyorum, çünkü ondaki gözlem yeteneği bir çok deneyimli yazarda asla olmadı, o tatlı üslup bir çok yazara nasip olmadı. Kitaptan aldığım zevki bir çok kitaptan almadım. İngiliz yaşam biçimine bakmamızı sağlayan bu esere teşekkürler.
Eseri biraz da şu gözle okudum: Bir dönem Pakistanlı bir müdürüm olmuştu. Ailesini tanıma şerefine de erişmiştim, dostlarını da. Şu anda çok gerilerde kaldılarsa da, kitap elimdeyken her satırda onları andım. Kitabın doğruları içerdiğine olan inancım da aynı nedenle pekişti. Bir ödül verebilecek olsam bu esere verirdim. Anlayanlara teşekkürler.

Romanı elime alıp biraz derinlere daldığımda, dedim ki Fransız devrimi dedikleri de para sayesinde olmuş. Birileri isterse kitleleri istediği yönde harekete geçirebiliyormuş. Elbette Fransız devriminin arkasında ciddi nedenler vardır. Ancak dünyanın kaderinin parayı ellerinde tutanlar ile o paraya ve nüfuza sahip olmak isteyenler arasında paylaştırılmış olması çok acı. Bu açıdan okuduğunuzda bu 1.kitap bir giriş niteliğinde ancak başlıbaşına da okunabilecek bir eser.