Âmâk-ı Hayal (Hayalin Derinlikleri)..
Denilebilir ki düşünürümüz bu kitabı Vahdet-i Vücut düşüncesini ispat etmek için yazmıştır. Vahdet-i Vücut, her ne şekil ve tecelli ile tasavvur edilsin, varlığın mahiyet bakımından bir ve aynı şeyden ibaret olduğu, renk ve şekillerin Mutlak Varlığın tecelli,tezahür ve safhalarından başka bir şey olmadığı anlamına gelmektedir.
Filibeli Ahmet Hilmi çağının getirdiklerinin insandaki yansımalarını göstermek istemiş ve bunu hakikati bulma uğruna çıkılan yolculuk potasında eritmiştir.
M.Akif Ak'ın, İlim Kültür Ve Sanatta Gerçek isimli derginin 1980 Şubat sayısındaki yazısında şöyle bir yorum vardır, ''Hakikatte 'Âmak-ı Hayal, yayımlandığı sıralarda ve günümüzde edebiyat dünyamızın sıkça tartışılan bir meselesiyle yakından ilgilidir: Milli bir roman ve hikâye tarzı var mıdır, oluşturulabilir mi? Yerli bir roman oluşturmak için Batıdan ve kendi geleneğimizden ne ölçüde istifade edeceğiz?''
Filibeli A. Hilmi Üniversiteli Gençlerle Bir Konuşma isimli kitabında şu görüşlere yer verir: ''Avrupa denilen fikirler ve neticeler sergisine Japonların gittiği gibi gitmeli, onlar gibi davranmalı ve oradan alınacak malları güzelce seçmeliyiz. Seçme yerine, Batıyı gelişi güzel taklit etmekle ilerlemek mümkün değildir.''
Amâk-ı Hayal birbiriyle bağlantılı iki kitaptan oluşmaktadır. Birinci kitap kahramanımız Raci'nin mezarlıkta, Aynalı Baba ile tanışması ve hayalin derinliklerine yaptığı yolculukları anlatır.Dokuz gün süren bu serüven, Aynalı Baba'nın kahve ikramından ve neye üflemesinden sonra Raci'nin hayallere dalması,değişik zaman ve mekânlarda, farklı kimlikler altında yolculuk yapmasıyla tamamlanır.Ve Aynalı Baba kaybolur.
İkinci kitapta ise Manisa Tımarhanesi'ne ait, Raci'nin delilerin arasındaki gözlemlerinin anlatıldığı giriş bölümü dışında, dört hikâye ile Aynalı Baba'nın sosyal hayata dair ilginç üç gözlemi bulunmaktadır. *Yorumlar kitap almanızda etkiliyse,almanızı tavsiye ederim :)
Amak-ı Hayal
