E-Dergi

İbn-i Haldun 13. Yüzyılda yaşamış tarih, sosyoloji ve iktisat üstadıdır. Mukaddime, "Kitabul İber"in önsözü şeklinde bir giriş kitabıdır. Mukaddime tarih ve sosyoloji felsefesinin genel meselelerini ansiklopedik ayrıntılarıyla ele almaktadır. Çağının öteki eserleri arasında, çözümleyici yeteneğinin genişliği ve tazeliği, insanlığın toplu bir görünüşünü ve toplumsal örgütlenmenin biçimlerini vermeye çalışması bakımından bambaşka bir eserdir. Özetle Mukaddime'nin yazılma amacı tarihi anlamak ve övmektir. Bunlarla birlikte kitap 6 bölümden oluşmakta ve bu bölümlerde: İklimlerin ve beslenmenin insan tabiatı ve uygarlıklar üzerindeki etkileri; Göçebe ve yerleşik kültürlerin karşılaştırılması; Devletlerin doğuşu ve çöküşü, Köy ve kasaba hayatı ile imar faaliyetleri; Dönemin ana meslekleri, geçim araçları, sanat, ticaret, ziraat, tarım ve inşaat gibi ekonomik faaliyetler; Bilimlerin sınıflandırılması, eğitim yöntemleri konuları ele alınmıştır.

"Irazca Üçlemesi"nin son kitabı "Kara Ahmet Destanı". Yılanların Öcü'nde Kara Bayram ve ailesi, Karataş köyündeki muhtar, jandarma işbirliğine karşı mücadele verirken; Irazcanın Dirliği'nde ise, köyde artık barınamayacaklarını anlayıp şehre göç etmenin altyapılarını oluşturmuşlardı. Ayrıca ilk iki kitapta mekan köy ve çevresi, konular ise daha çok köy sorunları, yoksul-varsıl arasındaki anlaşmazlıklar iken, üçlemenin son kitabında şehir hayatının geçim derdi, sağ-sol çatışmalarının etkileri, işçi-çiftçi, konut ve eğitim vb. şehir hayatının beraberinde getirdiği sorunlar ele alınmış. Bunlarla birlikte Kara Ahmet Destanı'nda küçük bir köylü çocuğu olan Ahmet, bu kez karşımıza bir delikanlı olarak çıkıyor. Ahmet'in okuma uğruna verdiği mücadeleleri, kendi yolunu bulabilme çabaları, dönemin siyasi olaylarını anlama uğraşları, bocalamaları üzerinden şekillenen olaylar yaşandığı dönem ile ilgili önemli bilgiler sunmaktadır.

"Yılanların Öcü Serisi" olarak da bilinen "Irazca Üçlemesi"nin ikinci kitabıdır "Irazca'nın Dirliği" kitabı. Serinin ilk kitabındaki Karataş Köyünde geçen olay örgüsü, ikinci kitapta da devam etmektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarına denk gelen bu kitapa, " Ah şu zalim yoksulluğun gözü kör olsun!" diyerek başlıyorsunuz. İnsan hakları yasalarla korunmaya çalışılsa da, her çağda olduğu gibi rüşvetin dayanılmaz cazibesi ve paranın gücü ile menfaat düşkünü uyanık kara zihniyetliler, dönemininin bürokratlarını ve siyasi oyunları arkalarına alarak halkı daha şiddetli ezmeye devam ediyor. Bu uyanık zihniyete karşı yeni bir uyanış başlamış ve cahil halk bu sefaletlerini ve mağduriyetlerini, her türlü kötülüğü alt edebilmenin yolunu ancak okumakla aşabileceklerini öğreniyor. Yeni arayışlar ile göç kavramının ortaya çıkışı da kitapta yerini alıyor. Sağlam kurgusu, tasvirleri, yöresel ağız ve yöresel deyim, betimlemeler, insanların ruhsal durumlarının davranışlarına yansıması ölçülü verilmiş.

Fakir Baykurt ile ilk olarak "Eşekli Kütüphane" kitabı ile tanıştım ve beni büyüleyen bir eser oldu. Araştırmalarım sonucu "Yılanların Öcü" serisini okumaya başladım ve neden bu kadar politik tepkiler aldığını da kitabı okumaya başlar başlamaz anladım. Yazar cehaletin, sefaletin ve yoksulluğun rüzgar gibi estiği topraklarda Hükümetin ve vilayet yöneticilerin ülkenin dört bir yanına okul, mektep, yol ve iş alanı vs.gibi halka hizmet etmek, halkın refah seviyesini yükseltecek görevlerini yapmak yerine; heykel dikme yarışına girmesi ve tüm bu yarışın maliyetini bir millete ağır bir yaptırım ile ödetmesi... Ve erkek egemenliğinin ağır bastığı, kadının bastırıldığı bir toplumda tüm bu olumsuzluklara ve haksızlıklara yaşlı bir kadının başkaldırışı gerçekten iyi bir vurgu ve mükemmel bir ters köşe olmuş. "Çünkü toplumu kadın yetiştirir!" Özetle, yazar her çağda olduğu gibi kendi döneminde de memleket meselelerini akıcı bir dille kaleme almış ve okura sunmuş.

Yazar Kemal Tahir'in kalemi ve eserleri ile ilk kez bu kitap ile tanışıyorum. Kitap toplam 12 bölümden oluşmaktadır ve Sultan II. Abdülhamid Han Hz. Döneminden başlayıp, II. Dünya Savaşı'na kadar olan geçiş dönemini bölüm bölüm ele almaktadır. Diğer bir değişle otobiyografik olan bu kitap ile hem yazarın hayatından kesitleri hem de Türk ve Türkiye Tarihini, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminden itibaren ele alıp, Cumhuriyet'in Kuruluşu ile devam eden ve II. Dünya Savaşı'na kadar olan bu geçiş dönemi içinde; ülkemizin tarihini, sosyolojik ve ekonomik durumunu, savaşın ve birçok etkenin halkın üzerinde bıraktığı etkiyi görüyoruz. Bunlarla kitap biraz uzun olsa da sıkılmadan dili akıcı olduğu için sıkılmadan okuyabilirsiniz.