E-Dergi

"Anadolu Mayası" bu toprakların ruhunu, bu ruhu oluşturan mayayı mistik bir vecd ile anlatıyor. Bu nedenle bu eseri rasyonel akıl ile bir okumaya tabi tutmak yanlıştır.
***
Zihin açıcı olması beklenen eser; bahsettiği konularda Batı dünyasından verdiği örneklerin yarısı kadar olsun Yesevî menakıbından, Divan-ı Hikmet'ten örnekler verse idi; okuruna çok daha faydalı olurdu.
"'Türkistan'dan 'gelen' kelam" kavramı 40'dan fazla yerde kullanılırken bir kelime ile olsun Pîr-i Türkistan Yesevî hikmetinden söz edilmemesi izaha muhtaçtır. Yine metinde Endülüs bağlamında "Yüce Alim" diye işaret edilen kişinin Muhyiddin ibn Arabî olduğu karanlıkta kalmıştır.
Bu eleştirilere rağmen eser Türkiye-Türkistan gönül birliğine vurgusu ile, Türkçe'ye verdiği ilahî nitelik ile özgün bir tefekkür ürünü; Türkçe ifade edilen vahyin Anadolu üzerindeki derin tesirini ifade eden belki de yegane tezdir.

Türkistan tasavvufunun önemli isimlerinin İslam'ın bölgede yayılışındaki rolünü anlamak için okunmalı.
Yesevî Seyyid Ata ile Kübrevî Seyfeddin Baharzi'nin Berke Han ve Özbek Han'ın müslümanlaşmasındaki ve tarihi dönüştürmelerindeki kritik dokunuşları bu tarihî kaynakta net olarak tanımlanmıştır.

Avrupa'nın ilimde ancak 1300 yılında Türk medeniyetinin aydınlık çağı düzeyine gelebildiğini kaydeden yazarın tasavvuf konusunda yetersiz değerlendirmeleri var. Yarısı doğru yarısı yanlış hükümler.

***
Yine de okunmaya ve düşünmeye değer noktaları yakalamış. Türk-İslam dünyasının tefekkür alanındaki gerileme sürecini etkilediği iddia edilen argümanları (Ticaret yollarının değişmesi, Moğol istilası vb.) teker teker ele alarak yanlışlığını gösteriyor.

***
Tasavvuf konusundaki yetersizlik Türkistan tasavvufunun önemli isimlerinin İslam'ın bölgede yayılışındaki rolünü fark edememesi noktasında zirveye ulaşıyor. Yesevî Seyyid Ata ile Kübrevî Seyfeddin Baharzi'nin Berke Han ve Özbek Han'ın müslümanlaşmasındaki ve tarihi dönüştürmelerindeki kritik rollerini görememiş. Seyyid Ata'nın ismi kitapta hiç geçmiyor.
Bu iki ismin rollerini anlamak için Ötemiş Hacı'nın TTK yayını Çengizname'si okunabilir.

Yazarların çocukluk anılarından hazırlanmış öyküler.
Çocukların, kitap okuma konusunda motivasyonunu yükseltecek bu türden metinleri okumaları faydalı olur.

Kuzey Kafkas Türk Halklarından Karaçay Türkleri'nin 2 Kasım 1943 tarihinde Stalin adlı zalimin emriyle Kafkasya'dan Ortaasya bozkırlarına sürülmelerinin ve bu sırada uğradıkları soykırım-genosid-in acıklı öyküsü. Kitabı değerli kılan yazarın sürgünü bizzat yaşayan bir kurban oluşu...
Soykırım,genosid vs. söylemlerinin sözkonusu edildiği şu günlerde ibretle okunması gereken bir eser. Benzer sürgünlerin muhatabı olan Kırım Tatarlarının, Çeçen-İnguş halklarının Türkiye'de yaşayan soydaşlarının evladlarında tarih bilinci oluşmasında çok etkili olacağını düşünüyorum.
Aynı zamanda Stalin döneminde Sovyet Rus imparatorluğunda Türk asıllı halklara uygulanan vahşeti anlamak isteyen herkese tavsiye ederim.
Baskısı tükenen eser, mutlaka okura ulaştırılmalı.