E-Dergi

Bir temsil olarak, bir bilgi formu olarak, edebi bir anlatı olarak, bir bilim olarak tarih... Tarih nedir? Tarihi "delilleri olgulara çevirme sürecine ilişkin bir uğraş" olarak tanımlayan yazar, olguların asla masum olmadıklarını belirterek tarih ile tarihçi arasındaki çözümlenmesi güç soruna da dikkat çekmektedir. Kitapta konuyla doğrudan bağlantılı önemli isimler (Saussure, Braudel, Collingwood, Hobsbawn, Foucault, White, Carr, Elton, Derrida... ) kurmacı, yeniden-kurmacı, yapısökümcü tarih yaklaşımlarındaki katkılarıyla ön plana çıkmaktadır. Tarihçinin tarihin sesini boğmaması gerektiğine ve tarihçinin önyargıları bulunduğuna dikkatlerimizi çeken eser, geçmişi anlatırken hepimizin şimdiye mahkum olduğunu da tespit eder. Tarih, kurgu ve gerçeklik ilişkisine ilgi duyan, tarihin bilim ve edebiyatla ortak ve ayrık yönlerini tespit etmeye hevesli her okur için bu eser muhteşem bir seyir sunacaktır.

John Rawls'un merkezinde yer aldığı yakın dönem 'adalet', ahlak ve iktidar tartışmalarında Nussbaum da önemli bir yer tutmaktadır. Aristoteles'ten mülhem bir teori olarak "yapabilirlikler yaklaşımı" Nussbaum'un Aristoteles'inin çağdaş dil ve düşünceye bir uyarlamasıdır. Akademik bir çalışmanın basılı hali olan bu çalışma konuya ilgi duyanlar için nitelikli bir eser olarak değerlendirilebilir. Nussbaum'un Türkçede bulunmayan hemen tüm çalışmalarından istifade edilmiş olması eserin niteliğini arttıran hususlardan.

Solomon ve Higgens gerçekten de felsefi düşüncenin en tatlı en okunaklı ve anlaşılır özetini yazmışlar. Doğu düşüncesini de dikkate alarak kalem oynatmaları yaygın bağnaz Batıcı tavrı benimsememiş olmaları kitabın artıları arasında sayılabilir. Bunca fikrin böylesi olgun ve eşleştirel bir üslupla orta boy hacme sahip bir kitaba sığdırılması takdire şayan. Çeviri ve baskı kalitesi dolayısı ile yayınevi de tebriği hak ediyor.

Öyle sanıyorum ki Türkçede transhumanizm üzerine okunabilecek en sade, akıcı, kapsamlı eser. Yazar konuya hakim olduğundan transhumanizmin neliğinden, temel hedeflerine, bunların halihazırda gelişen örneklerinden oluşturabilecekleri risklere, felsefi perspektiften 'doğa' kabülü bağlamında transhumanizmin eleştirisine kadar hemen hemen konuyla alakalı her şeyi hacimli olmayan bir kitapta tatlı bir üslup ile aktarmayı başarmış. Konuyla ilgilenenler kadar, doğrudan konuyla ilgilenmeyen okuyucuların da okuması gereken bir kitap çünkü ele alınan meselelerin hayatın içinden, daha da fazlası yaşamın merkezinden.

"Bilim" ile "Zırvalık"ı ayırt etmek elbette yazarın iddia ettiği kadar basit değil ve bu konuda net bir görünüm yakalamak eskiden olduğu gibi bugün de imkansız. Bununla birlikte bu kitap iki açıdan çok kıymetli yine de: 1. Konunun uzmanı olan yazar, kitabın adına yansıtılan bağnaz eğilimi sergilemekten kaçınmaya, alternatifleri de irdelemeye çalışıyor. 2. Kitap, bilimin netliği, mahiyeti, niteliği ve sınırları gibi, hakkında oldukça fazla yazın literatürü oluşmuş bulunan bir sahadaki çoğu tartışmaya bir bakış atıyor. Bu da söz konusu tartışma sahasına yeni girenler için kitabın oldukça faydalı malumatlar taşıyor olduğu anlamına gelmektedir.