E-Dergi

Bir cobanin kisisel menkibesini aramak icin endulusten misir piramitlerine kadar olan egitici seruvenini kaleme alinmis. Kitapta yahudi mitlerinin agir kokusu olmasina karsilik, teolojik bir gerceklige daveti acisindan saygiya deger buluyorum. Ornegin "Mutlulugun gizi, dunyanin butun harikalarini gormektir ama kasiktaki iki damla yagi unutmadan" derken insanlari Allahin yarattigi guzelliklerine rasyonel bir sekilde davet ediyor. veya "gercekten birsey yapmak istiyorsaniz, butun evrenin sizin yarariniz icin is birligi yapar" derken yine bu teolojik vurgu var. Ancak bu vurgu yine "Hersey bir tek ve ayni seydir" denilirken bence "Deizm" vurgusu yapiliyor. Dunayaya bakis acisi olarakta farkli ama belkide hepimizin bilipte gozden kacirdigi bir yonden bakiyor: Ornegin "gozler ruhun gucunu gosterir" veyahut kahramanin dogal varliklarla konusmasi (col, ruzgar, gunes ve nihayet tanriyla) bu yaklasimi yansitiyor. (sanki biraz tasavvufi bir yan katiyor)

Bir Pilotun romantizm ile karisik duygularini, icinde bulundugu ruh halini edebi bir sekilde betimlerken, bu guzel duygularin icine kuralci ve hirsli bir yoneticinin ihtiraslari eklenmis. Kitap ilginc olmayan bir temayi edebiyatla suslerken elimde bulunan Milli Egitim Bakanligi'nin onsozu bence kitaptan cok daha degerli ve kesinlikle okunmaya deger. (sanirim bazan elestiriler veya onsozler kitaplara aslinda hic sahip olmadiklari degerleri yukluyor.) Yinede yikilan degerler, aliskanlik ve geleneklere bir ornek olabilecek kadar huzun dolu.

Tolstoy bu eserde, hayata hirsli baslayan, adim adim yukselen 1800lerin rus memurlarindan birisinin hayatini, olum doseginden anlatiyor. Cok enterasan veya ilgi cekici bir yani olmayan eser olumu biraz karikaturize etmis, kitabin bazi yerlerinde "O" diye gecen seye maneviyat yuklemesi, aslinda cektigi cansilari anlatkmak bakimindan bir celiski tasiyor. Gene de cok fazla geklenti olmaksizin okunabilecek tek duze bir klasik. Arada bir gucluyu oynayan ivan ilyincin o otoriter kisinin, aslinda basit bir hastaliga karsi acziyeti de islenmis.

Milletlerin duzeninde ilmi usuller
-Macar asilli ibrahim muteferrika devrin latinceye hakim okumuslarindandir. devre bakisi, bizim icinde bulundugumuz psikolojiden sasilacak derecede farkli. adeta dunyaya bir super gucten bakiyor.
-Devletle iligili kurallarin duzenlenmesinde 3 yol: 1-Eflatun (monarsi) 2-Aristo (Aristokrasi) 3-Demokrates (Demokrasi)
-Nicin duzenli bir orduya gecilmesi gerektigini ve meslek erbablarinin orduya sokulmamasi gerektigini de kitapta anlatmis
-Muslumanlarin gaflet uykusunda oldugunu ve cografi kesiflerde geri kaldiklarini vurguluyor.
-Kitapta genel olarak hristiyan devletleri hakkinda genel bilgiler verilmis (ozelliklede frenk ve moskof ulkelerinin (saniyorum osmanlinin o senelerde bu ulkelere yakin olmasindan kaynaklaniyor) techizatlanmalari hakkinda bilgiler var) Aslinda kitapta ruslarin kacip gizlenen bir kavim oldugunu ve (o seneler icin) yeni yeni medeniyet kuran bir ufak devlet olduklarindan bahsediyor
-Ayrica modern askeri duzene gecilmesi, yeni savas teknikleri ve tufegin kullanilmaya baslamasi kitapta islenmis. Yine askerlerin cesaretsizliginden dolayi duzenli orduya gecen avrupa ulkelerinin hali anlatiliyor (ordu duzenli olursa firar olmaz, meydandan donen olmaz, cabuk yorulan askerler dinlendirilir vs.)
-Hicri 1144'te yazilmis kitap, 3 kisma ayrilmis: 1. kisim sultanlarin genel durumu ve yonetim sekilleriyle ilgili 2. kisim Cografya bilimi ve faydalariyla (Bunun icinde sosyoloji gibi seylerde var), 3. kisim Hristiyanlarin yeni harp teknikleriyle ilgili bilgi veriyor.

Platonun hayati 3'e ayrilir, 1-genclik, 2-olgunluk, ve 3-yaslilik. bu kitap genclik donemini (socrates'den etkilendigi donem) en son eseridir. Protagoras -> Sufist demektir. (o zamanlarin kanaatiyle "baskalarinini konusmakta usta kilmayi bilen kisi")
-insanlar mesleklerde, ferdi bireysel yetenekler edinir ama beseri konularda (Politicak, guzel soz soylemek gibi) her insan kendi uzmanligina bakmaksizin konusur
-Her seyin, bircok degil bir karsiti olur (kotu-iyi gibi)
-Dil felsefesiyle ilgili paragraflar var (ornegin "iyi" ve "gercekten" kelmelerinin semantik ve syntaxteki anlamlariyla ilgili ("Suphesiz") ve siirlerle de ilgili
-bilim, insani emri altinda alabilen guzel bir sey midir? (o zamanlar bu dogru kabul ediliyormus ve coklari da inadindan aksini iddia ediyormus)
-zevk daha buyuk zevkten alikoyunca veya dogurdugu zevkten daha buyuk acilara surukleyince kotu birsey oluyor. (aci icinde gecerli)
- insan hos bir hayat yasiyorsa ve zevk icindeyse bu aslinda cahilliktir, cunku hic kimse yoktur ki yaptigi isten daha iyilerinin bulundugunu bilsin ve bunu yapmasin
-iste butun bu yukaridaki konular bir hikayeenin icinde anlatiliyor (aslinda o devirde cok meshur olan laf yaristirma da denebilir)