E-Dergi

Devlet Ana Osmanlı'nın kuruluş döneminde yaşanan bazı kurgusal olayların anlatıldığı tarihsel bir romandır. Romanda tarihsel gerçeklikle, kurmaca yapı ustalıkla iç içe geçirilmiş. Tarih bilgisi öğrenmek açısından bir kaynak teşkil etmese de karakterler, karakterlerin yapısı, anlatmak istedikleriyle bir tarih bilinci veya tarih romanlarına, tarih kitaplarına karşı ilgi duyulmasını sağlayabilecek bir eser. Çok akıcı bir roman; ben bir çırpıda bitirdim. Okunmasını kesinlikle tavsiye ederim.

Ölü Ozanlar Derneği isimli aynı filmin kitaplaştırılmış halidir. Önce filmi izlediyseniz- benim gibi- kitabı okurken çok farklı bir tecrübe yaşıyorsunuz. Çünkü kitap uyarlamadan ziyade senaryonun kitaplaştırılmış hali gibi, replikler neredeyse birebir aynı. Okudukça sahneler gözünüzde, replikler kulağınızda canlanıyor.
Kitabı bir çırpıda okudum. Karakterler, diyaloglar hepsi çok güzel tasarlanmış ve işlenmiş. Kitapta gelenek, onur, disiplin ve mükemmellik prensipleriyle çok katı bir şekilde öğrencileri üniversiteye hazırlayan Welton Akademisi'ne eski öğrencisi ve ölü ozanlar derneğinin üyelerinden biri olan John Keating'in edebiyat öğretmeni olarak çalışmaya başlamasıyla gelişen olaylar anlatılıyor. Baskı ve itaat kültürüyle eğitim veren okulda Keating'in özgür insan yetiştirme çabaları yadırganıyor. Özgürlüğün kolay değil, bedeli olan bir deneyim olduğunu; cesaretin romantik bir özgürlük masalıyla sonuçlanmadığını da vurguluyor eser.
Hem filmi hem kitabı ısrarla tavsiye ederim.

- Kitaba ismini veren Ay Işığı Sokağı: Gemiyi kaçıran bir adam, geçmişte yaptıklarının ızdırabını yaşayan bir kadın ve kocasının trajik hikayesine şahit oluyor ve muhtemelen trajik sonlarına.
- Leporella: Bastırılmış, bütün duygularından arınmış ya da duygusal olarak ilkel kalmış bir kadının daha sonra tesadüf eseri alevlenen duygularının aynı ilkellikle umulmadık olaylara sebep oluşu anlatılıyor.
- Nişan: İspanya Fransa savaşında pusuya düşen bir albayın, değerlerinden nasıl vazgeçmek zorunda kaldığı anlatılıyor. Napoleon tarafından verilen nişan, albayın hazin sonunda farklı bir rol oynuyor.
- Leman Gölü Kıyısında Olay: Savaştan kaçan ve kimsenin Rusça bilmediği bir yere ulaşan rus askeri… Beni en çok etkileyen hikaye buydu. Şu cümle çok çarpıcı: “Maden öyle, beni neden gelip evimden aldılar? Rusyayı ve çarı savunmam gerektiğini söylemişlerdi. Ama Rusya buradan çok uzakta…”
- Avare: Yaşıtlarının gerisinde kalan, her geçen yıl daha umarsız yaşayan bir gencin hikayesi.

Sherlock Holmes'ün olaysız ve tekdüze yaşamdan muzdarip olduğu bir dönemde Sherlock Holmes ve Dr. Watson'a gelen Bayan Morstan, kendisine gönderilen esrarengiz bir mektubu onlara göstererek yardımlarını ister. Sonrasında gizemli bir hazinenin peşine düşerler. Romanda iki katmanlı bir anlatı vardır: Biri Londra'da yürütülen cinayet soruşturması, diğeri Hindistan'da geçmişte yaşanmış olaylardır. Romanı Dr. Watson'ın ağzından dinleriz. Watson öznel yaklaşımlarıyla okuyucuya yakınlık gösterirken aynı zamanda Holmes'ün rasyonalitesine bir denge unsuru da oluşturur. Doyle romanda gizli bir suç ortaklığını çözdürürken aynı zamanda sömürge, ahlak ve insan doğasına ilişkin çözümlemelerde bulunur. Ve nihayetinde Holmes olayı çözüp tekdüzelikten kurtulmanın hazzını yaşarken Watson da kendisi için gizli hazineden bile kıymetli bir hazine elde eder.

Dram, dram, dram... Romanın başından sonuna kadar her an ağır bir drama şahit olacaksınız. Muhtemelen bazıları kitabın sonunda ağlayacaklar.
Toprak Ana'da mekan olarak, Aytmatov'un diğer kitaplarında da karşılaşılan, kırgız toprakları, bozkır teması burada da karşımıza çıkıyor; köy, köylü ve köy yaşamına ilişkin detaylı tasvirler yer alıyor. Zaman ise yine Aytmatov'un diğer romanlarında sıklıkla kullandığı, bir savaş zamanı, İkinci Dünya Savaşı zamanı olarak karşımıza çıkıyor.
Roman boyunca kitabın baş karakteri olan Tolgonay zamanda bir ileri bir geri giderek başta kendisiyle ailesinin ve köylülerin başına gelenleri anlatıyor. Karakterler savaş zamanı bitmek tükenmek bilmeyen dertlerle boğuşuyorlar.
Kitapta beni çok rahatsız eden bir kısım bulunuyor. Tolgonay'ın gelininin yanlış tercihleri ve akıbeti beni tatmin etmedi ve bunları doğru bulmadım. Baştan itibaren kocasını bir an bile unutmayan Aliman, evlenmeyen Aliman gidip gayri meşru bir ilişkinin kurbanı oluyor.