bu kitap çıktığı zamanlarda ben lise öğrencisiydim. abdli bir yazarın iran hakkında yazdığı bir kitap olduğunu gazetede görmemden sonra bu kitabı almamaya karar verdim. derken filmi çıktı. o zamanlar çok sinemaya giden biri olmama rağmen filmine de gitmedim. geçen hafta elime geçmesiyle 20 yıl önce para verip almadığım kitabı okumaya karar verdim. ardından 1991 yapımı filmini izledim. bu kitap için yapacağımız en doğru yorum şu şekilde olmalı.
Betty...ilk evliliğinden iki oğlu olan bir bayanın ikinci evliliğidir. kocası iran doğumludur, ailesi iran'ın tanınmış ailelerindedir, o zamanlar iran'ın lideri şah rıza pehlevi tarafından avrupaya eğitim alması için gönderilmiştir. 2 yıl ingiltere'de dil eğitimi almış daha sonra abd de tıp eğitimi almıştır, doktordur, çevresinde popülerdir, son derece naziktir, eve her gün elinde çiçeklerle gelmektedir, iyi para kazanmaktadır, ancak işler tersine gitmeye başlar. işten çıkarılır. artık para kazanamamaktadır. kocası işe tekrardan alınmamasını abdlilerin iranlıları sevmemesine bağlar. işte bu esnada kahramanımız boşanmakla boşanmamak arasında kalır. zaten ikinci evliliğidir 3-4 yaşlarında bir kızı vardır. üstelik ilk evliliğinde yaşadığı boşanma zorluğunu tekrardan yaşamak istememektedir. adam değişmiştir artık. her zaman son derece sinirlidir. vs vs. evet benim yorumum bu şekilde. bir bayanın evliliğinde yaşamış olduğu sıkıntıların çok güzel anlatıldığı bir kitap..
Ellen... evet bu kitapta Ellen karakterine çok dikkat etmek gerekiyor.. ki herkesin gözünden kaçan da bu karakter diye düşünüyorum. Ellen'de amerikalı.. onun da kocası iran'lı.. üstelik Ellen'in kocası eşinin iki kere ailesinin yanına amerikaya gitmesine izin veriyor. ama Ellen her iki seferde de geri geliyor.. Betty soruyor.. neden abdye gitmişken geri geldin...lütfen dikkat edin cevaba.. işim yoktu.. kendi ayaklarımın üzerinde duramazdım amerika'da..
evet kitabı okurken Ellen'i de unutmamak lazım...
ama yorum kesinlikle bu şekilde olmalı...
peki yorum nasıl olmamalı? şimdi ona değinmek istiyorum.. olay 1984-1986 yıllarında geçmektedir. yani günümüzde değil. 1984-1994-2004-2014.
yaşandığı varsayılan bu olayın üzerinden 30 yıl geçmiş. ve 30 yıl öncesinin iran'ın da bir kadın şiddet görüyor. şimdi iran modern bir yerdir filan da demek istemiyorum. bayanın yaşadıkları doğrudur da. günümüzde de iran'da şiddet gören kadınlar olabilir. ancak bu kitap üzerinden iran'a karşı yoğun bir propaganda yapıldı o yıllarda. netten araştırabilirsiniz. film 1991 yılında israil ve amerika'da çekildi. sinemalarda gösterime girdikten kısa bir süre sonra amerika ırak'a saldırdı. o yıllarda sölenen şuydu. ıraktan sonra sıra iran'a gelecek..
Betty'ye şu şekilde teşekkür etmek gerekiyor. bazı gerçeklerin açık açık kitabında olmasını istemiş. 8. sayfada Betty şah rıza pehlevi zamanında islami isimlerin yasaklandığı için eşinin babasının soyadlarını değiştirmek zorunda kaldığından bahsetmiş..
son söz kısmında ise amerika'ya döndükten sonra iran ırak savaşının ardından, abdnin hem ırak hem de iran'a silah sattığı ortaya çıktı cümlesinden dolayı teşekkür etmek gerekir.
elbette filmde bu ve buna benzer hiç birşey almıyor. evliliğinde şiddet gören bir bayanın yaşadıklarından yola çıkarak propaganda amaçlı yapılan bir film yapılmış..
evet bu kadar yazdıktan sonra bu yaşanmış olduğu iddia edilen olayın doğru olduğunu varsayarak..
Betty'e kızı için katlandıklarından, yaptıklarından dolayı teşekkür etmemek, duygulanmamak, ağlamamak elde değil...
alın okuyun ama detayları kaçırmayın lütfen:)